૧૯૭૧નું યુદ્ધ: ભારતને કંઈ મળ્યું નહીં….

પાકિસ્તાનમાં ભારતીય યુદ્ધકેદીઓનું ભયાનક ભાવિ

૨૭ ડિસેમ્બર ૧૯૭૧ના રોજ ટાઈમ મેગેઝિનમાં પ્રકાશિત આ તસવીરને તેમના સગાઓએ મેજર એ.કે. ઘોષ તરીકે ઓળખાવી હતી.
૩ ડિસેમ્બરના રોજ મેજર ઘોષ યુદ્ધમાં ગુમ થઈ ગયા હતા. જ્યારે યુદ્ધ સમાપ્ત થયું, ત્યારે ભારતે ૯૩,૦૦૦ પાકિસ્તાની યુદ્ધકેદીઓ (PoWs) ને પૂર્વ પાકિસ્તાન (હવે બાંગ્લાદેશ) ના મુક્તિ બહિની લડવૈયાઓ દ્વારા માર મારવામાં આવતા બચાવ્યા. પાકિસ્તાની યુદ્ધકેદીઓને ભારત દ્વારા યોગ્ય રીતે રાખવામાં આવ્યા હતા અને પછીથી છોડી દેવામાં આવ્યા હતા.

દરમિયાન, લગભગ ૫૪ ભારતીય યુદ્ધકેદીઓને પાકિસ્તાનમાં તેમના ભાગ્ય પર છોડી દેવામાં આવ્યા હતા.

પાકિસ્તાનમાં ભારતીય યુદ્ધકેદીઓ અંગેની સૌથી હૃદયદ્રાવક વિગતો ૧૯૭૯માં સામે આવી હતી. સ્ત્રોત ઝુલ્ફીકાર અલી ભુટ્ટો હતા, જેમણે યુદ્ધ પછી ઈન્દિરા ગાંધી સાથે શિમલા કરાર પર હસ્તાક્ષર કર્યા હતા.

૧૯૭૭માં જનરલ ઝિયા દ્વારા ભુટ્ટોની સરકાર ઉથલાવી દેવામાં આવી હતી. ભુટ્ટોને લાહોરની કોટ લખપત જેલમાં રાખવામાં આવ્યા હતા. ફાંસી આપતા પહેલા એક પત્રમાં, ભુટ્ટોએ જેલ અધિકારીઓ દ્વારા તેમને આપવામાં આવતી વિવિધ પ્રકારની ત્રાસની વાત વર્ણવી હતી. “મારા વોર્ડની બાજુમાં પચાસ પાગલોને કેદ કરવામાં આવ્યા હતા. રાત્રિના અંધારામાં તેમની ચીસો અને ચીસો એવી છે જે હું ક્યારેય ભૂલીશ નહીં,”

આ ભારતીય યુદ્ધકેદીઓની ચીસો હતી.જે ઇન્દિરા કોંગ્રેસ ને ક્યારેય્ ન  સંભળાઈ