सच में बाज नहीं आयेंगे ये चमचे…
राजदीप सरदेसाई ने पहले खबर चलाई फिर उस खबर को एक बार बार फिर चमचागिरी के रिकॉर्ड तोड़ते हुए खुद ट्वीट करते हुए लिखा कि, “Good News Story: राहुल गांधी ‘माउंटेन मैन’ दशरथ मांझी के लिए पक्का घर चुपचाप बनवा रहे हैं। ‘चुपचाप’ शब्द पर ज़ोर देना ज़रूरी है!”
लेकिन चमचागिरी के नशे में धुत्त राजदिपिया यह भूल गया कि, दशरथ मांझी का देहांत 18 साल पहले 2007 में हो चुका है।
दूसरी बात यह कि, चमचागिरी के नशे में धुत्त राजदिपिया यह भी भूल गया कि, उसकी चमचागिरी कांग्रेस की करतूतों ही याद दिलाएगी, क्योंकि बरसों तक तत्कालीन सरकार के समक्ष गिड़गिड़ाने के बाद जब कोई हाल नहीं निकला तो 1960 में दशरथ मांझी ने छेनी हथौड़ा उठाए और 22 साल खपा के 1982 तक एक पहाड़ को काट कर 55 किमी लंबा रास्ता 15 किमी लंबा कर डाला। इन 22 सालों और उससे पहले के 13 सालों के दौरान देश और बिहार में कांग्रेस की ही सरकारें राज करती थीं। 2007 में दशरथ मांझी के देहांत के बाद भी 7 साल तक केंद्र में कांग्रेस की सरकार थी।
लेकिन आज बिहार के चुनाव में मूर्ख अधेड़ द्वारा की जा रही इस राजनीतिक नौटंकी का महिमामंडन करने में यह कहते हुए जुट गया कि, “‘चुपचाप’ शब्द पर ज़ोर दिया जाए” जबकि खुद ही नगाड़ा पीट रहा है। सच में बाज नहीं आयेंगे ये चमचे।
Month: July 2025
सोफ़िया तोल्स्ताया: वो औरत जिसने तोल्स्तॉय की प्रतिभा को सहा, सँवारा और सँभाला
इतिहास ने लियो तोल्स्तॉय को याद रखा है।
लेकिन उस आदमी के पीछे, जिसने ‘वॉर एंड पीस’ और ‘अन्ना कारेनिना’ जैसी अमर रचनाएँ लिखीं, एक औरत खड़ी थी — जिसकी बात अक्सर सिर्फ एक फुटनोट बनकर रह जाती है।
सोफ़िया तोल्स्ताया सिर्फ तोल्स्तॉय की पत्नी नहीं थीं।
वो उनकी संपादक थीं, उनकी प्रबंधक थीं, उनकी टाइपिस्ट, उनकी कॉपी करने वाली, उनकी प्रकाशक — और उनके 13 बच्चों की माँ। वो उस भावनात्मक तूफ़ान को झेलने वाली थीं, जो एक बेहद प्रतिभाशाली लेकिन बेचैन आत्मा के भीतर लगातार मचलता रहता था।
जब तोल्स्तॉय ने उन्हें ‘वॉर एंड पीस’ की पांडुलिपि थमाई, तो वह कोई साफ-सुथरा ड्राफ्ट नहीं था — वो तो बिखरे हुए पन्नों का एक पहाड़ था, जीनियस की उलझी हुई परतें।
सोफ़िया हर रात जाग-जाग कर उसे हाथ से साफ़-साफ़ सात बार कॉपी करती रहीं — उनके रेखाचित्रों को पढ़तीं, उनकी उलझी सोच को क्रम में लातीं, और जो कोई और नहीं कर सकता था वो करतीं — उनकी प्रतिभा को पढ़ने लायक बनातीं।
पर कहानी यहीं खत्म नहीं होती।
सोफ़िया ने प्रकाशकों से बात की, उनके लेखन की रक्षा की, उनकी अनुपस्थिति में भी उनके काम को जीवित रखा — जबकि तोल्स्तॉय कभी आध्यात्मिक संकट में खो जाते, कभी वैराग्य के भ्रम में।
लेकिन सोफ़िया सिर्फ एक ‘सहायक’ नहीं थीं।
उनका खुद का मन था, खुद की कलम थी, खुद का दुःख।
वो खुद भी लेखिका थीं — संवेदनशील, गहरी और ईमानदार।
उनकी डायरी में जो दर्द है, जो स्पष्टता है, वो एक ऐसी औरत की झलक देती है जो प्रेम, थकान, गुस्से और समर्पण के बीच हर दिन संघर्ष कर रही थी।
वो तोल्स्तॉय से बेहद प्यार करती थीं।
पर उस प्यार की कीमत बहुत भारी थी।
तोल्स्तॉय ने गरीबी को गले लगाया — सोफ़िया ने जायदाद चलाई।
वो आत्मिक शुद्धता की तलाश में थे — वो बच्चों को पाल रही थीं।
वो कह रहे थे कि मोह छोड़ दो — और वो उनके जीवन का बोझ उठा रही थीं।
और फिर भी वो रहीं।
जब तोल्स्तॉय ने अपने अंतिम वर्षों में उन्हें खुद से दूर कर दिया, तब भी।
जब वो आध्यात्मिक विचारों में डूबकर रिश्तों को भुला बैठे, तब भी।
वो रहीं — घर के लिए, बच्चों के लिए, उनकी विरासत के लिए… और उनके लिए भी।
जब तोल्स्तॉय की मौत एक ठंडे रेलवे स्टेशन पर हुई, तो वो वहाँ पहुँचीं — लेकिन देर से।
उन्हें कमरे में घुसने तक नहीं दिया गया।
वो दृश्य हृदय विदारक है — वो औरत, जिसने उन्हें सब कुछ दिया, दरवाज़े के बाहर खड़ी रही, जबकि उनके जीवन का अंत हो गया।
लेकिन शायद असली त्रासदी ये नहीं है।
असली त्रासदी ये है कि दशकों तक हमने इस महिला को भी उनके जीवन की कहानी से बाहर ही रखा।
सोफ़िया सिर्फ एक महान लेखक की पत्नी नहीं थीं — वो खुद भी उस महानता का हिस्सा थीं।
वो उस जीनियस के पीछे का स्थिर हाथ थीं।
वो एक ऐसी सहलेखिका थीं, जिनका नाम कभी किताब के कवर पर नहीं आया।
तोल्स्तॉय को याद करना अगर जरूरी है,
तो सोफ़िया को याद करना उससे भी जरूरी है।
क्योंकि जब तोल्स्तॉय इतिहास लिख रहे थे —
सोफ़िया वो ज़मीन थी, जिस पर वो इतिहास उग सका।
ये भी एक तरह की प्रतिभा है —
शांत, छुपी हुई, लेकिन गहराई में डूबी हुई… और बिल्कुल वैसी ही असाधारण।
મારો ગોપોભઈ
=======
એ ઘરની પછીતે અમારું ફળીયું.નાનકડો આઠેક ઘરનો માઢ.એ ઘરની પછીતના ઓરડાની બારી માઢ તરફ પડે.એ ઘરમાલિક સંપન્ન અને પહોંચેલા જણ,એટલે એમનું ઘર પાકું,ત્રણ મજલી.અમારા માઢમાં ઘર પાકાં પણ બે મજલી.બીજો માળ કાતરીયાથી થોડો વૈભવી.માથે પતરાં કે નળીયાં.ઉનાળામાં બધાં માઢમાં પોતાના આંગણામાં ખાટલા ઢાળી સૂવે.
મારા ઘરના આંગણાની બરાબર ત્રાંસમાં એ ઘરના બીજા માળની બારી.પિતાજી પાસે ઢોલડીમાં દસેક વર્ષનો હું સૂતો.અમારા ખાટલામાં સૂતાં સૂતાં પેલી બારી બરાબર ત્રાંસમાં સ્પષ્ટ દેખાય.સામાન્ય રીતે એ વખતે બારીઓના ઉપરના ભાગે લોખંડની જાળી મારવાનો ચાલ ન હતો.જો કે એ બારીને સળીયા જડી દેવાયા હતા.
મને મોડી રાત સુધી-ગામડામાં નવ-દસ વાગ્યાને માંડી રાત ગણાતી- ઉંઘ ન આવે.એ બારી તરફ જોતો ઢોલડીમાં પડ્યો રહ્યું.બધાં જળજંપી ગયાં હોય એટલે એ બારીના સળીયા પાછળ એક સુકાઈ ગયેલો,વધેલી દાઢીવાળો યુવાન દેખાય.મને બીક લાગતી.અજવાળીયું હોય એટલે તો એ સ્પષ્ટ દેખાતો.સળીયા પકડી આકાશ સામે એ તાકી રહેતો. સૂનમૂન.એ હું જાગતો છું એમ જાણી કે જોઈ ન જાય એટલે આખો મીંચી રાખતો.વચ્ચે વચ્ચે જોઈ લઉં.
ધીરે ધીરે રોજનું થતાં બીક જતી રહી.હવે હું એની તરફ જોતો,ક્યારેક પથારીમાં બેઠો થઈને પણ એની તરફ જોતો.ધીરે ધીરે અમારા વચ્ચે કોઈ સેતુ બંધાયો.એ બારીમાંથી હાથ કરતો.આ નિત્યક્રમ થઈ ગયો. મને ઉંઘ આવી જાય પછી એ ક્યાં સુધી એમ ઉભો રહેતો હશે એ મને જાણવાનું મન કાયમ રહેતું,પણ ઉંઘ આવી જતી ને સવાર પડી જતી.
એક દિવસ ઉંઘ ન આવી.હું એની સામે તાકી રહ્યો હતો.એ આકાશ તરફ એકીટશે જોઈ રહ્યો હતો.એકાએક એણે નજર નીચે મારા તરફ કરી, ‘સૂઈજા બાબા,ખાસી રાત થઈ .’ પહેલી વખત એને બોલતો સાંભળ્યો.હું આશ્ચર્ય પામ્યો.મારું નામ એને કેવી રીતે ખબર પડી હશે.
ઉનાળો પૂરો થાય એટલે આંગણે સુવાનું બંધ થાય.ઘરમાં કે ઓશરીમાં ખાટલા ઢળાય.ઉનાળો પૂરો થયો અને એ રોજનો ક્રમ સમેટાયો.દિવસે કદી એને બારી પાસે જોયો નથી.એક બે વાર દેખાયો ત્યારે પણ બારી તરફ પીઠ હતી.
બા અને મોટાં ફોઈ પાસેથી જાણવા મળ્યું કે એ જટુભાઈનો છોકરો છે.ગાંડો થઈ ગયો છે.તોફાન કરે છે એટલે એ ઓરડામાં પૂરી રાખે છે.બારીથી પડી ન જાય એટલે સળીયા જડી દેવાયા છે.એનું નામ ગોપો.ખરું નામ તો ગોપાળ.ઉંમરમાં મારા કરતાં પંદરેક વરસ મોટા એટલે હવે મારા મનમાં ગોપાભાઈ તરીકે સ્થપાયા.વળી ઉનાળો આવ્યો ને એ ક્રમ.
મન થયા કરતું કે ‘ ગોપાભઈ…’કહી બોલાવું.પણ એમ ન થયું.બે ચાર દિવસ આંગણે સુવાના થયા હશે ને રોજની જેમ જ એ સળીયા પકડી આકાશ તરફ જોઈ રહ્યા હતા ને એકાએક ‘ઓરે…તાલ મિલે નદી કે જલ મેં…’એ ગીત ગાવાનું શરું કર્યું.બહું સુરીલો નહીં પણ અવાજ ગમ્યો.(આ ગીત ફિલ્મ ‘અનોખી રાત’નું છે ,એ તો ઘણાં વરસ પછી ખબર પડી.)બે ત્રણ કડી ગાઈ ગોપાભઈ થંભી ગયા.પછી એ નિત્યક્રમ થઈ ગયો.મને એ ગીત સાંભળવાની તાલાવેલી રહેતી.એ વખતે તો દર્દ કે એવી બાબતો સમજાતી ન હતી,પણ એ ગીત સાંભળી હું એકદમ ઢીલો થઈ જતો.શું થતું ખબર નથી.પણ કંઇક ખૂંચતું.
એક અંધારિયાની રાતે એ સળીયા પકડી સૂનમૂન ઉભા હતા.શું થયું કે મેં કહ્યું ‘ગોપાભાઈ, પેલું ગાવને.’ એમણે મારી સામે જોયું.થોડી વાર શૂન્ય નજરે આકાશ તરફ જોતા રહ્યા.ને એકાએક ‘ઓહો રે તાલ મિલે…’ ઉપાડ્યું.લગભગ આખું ગાયું.કોણ જાણે કેમ અડધું ગીત થયું હશે ને મને રડવું આવ્યું.એ અવાજમાં રહેલા દર્દી કે વેદનાને લીધે હોય કે અન્ય.ખાસ્સી વાર સુધી મેં ડૂસકાં ભર્યાં.
હવે રોજ ગોપાભઈ આખું ગીત ગાતા.થોડા વખત પછી એ ગીતના અંતરાની ‘ક્યા હોગા કોન સે પલ મેં કોઈ ન જાને…’ પંક્તિઓ બે ત્રણ વખત ગાતા.એમનું ગાવાનું અને મારું રોવાનું -નિયમિત ક્રમ બની ગયો.મને કેમ રડવું આવતું એ આજે પણ સમજાયું નથી.
ગોપાભઈ ક્યારેક આખું ગીત પૂરું કરી થોડી વારે પછી ફરી ગાતા.ક્યારેક પાસે સૂતેલા પિતાજી કહેતા,’ગોપા,સૂઈ જાવ ભઈ,જો બધાંની ઉંઘ બગડે છે.’ ગોપાભઈ તરત જ બારીએથી ખસી જતા.અમારા વચ્ચે હવે એક અજીબ અનુબંધ રચાયો હતો.ક્યારેક હું કહેતો ‘ગોપાભાઈ,ગાવને.’ક્યારેક એ ઈશારાથી પૂછતા ગાઉં?
માઢનાં મોટેરાંની વાતોમાંથી એવું ય સંભળાતું કે ગોપો કોઈના પ્રેમમાં પડેલો ને એ નિષ્ફળ જતાં મગજ પર અસર થઈ છે.તો વળી કેટલાક જન વળગ્યાનું કહેતા.ક્યારેક એ બારીએથી દિવસે ઘાંટાઘાંટ અને ધમાધમી થતાં સંભળાતાં.બા કહેતી ગોપો તોફાને ચડ્યો લાગે છે.
બે -ત્રણ ઉનાળા આમ ગયા.શિયાળાના દિવસો હતા.ખાટલા ઘરમાં પથરાતા.એક વહેલી સવારે બાને મોટાં ફોઈ કહેતાં હતાં એ સંભળાયું.’ગોપો,ગયો.તું તૈયાર થા અભડાવા જવું પડશે.’ ‘ગોપાભાઈને શું થયું?’ મેં બાને પૂછ્યું.’રાતે એ ગુજરી ગયા.’ગુજરી ગયા એટલે શું એટલી સમજ આવી ગઈ હતી.
હું ઘર બહાર આવ્યો.પેલી બારી તરફ જોયું.પાછો ઘરમાં ગયો.મારાથી એકાએક છૂટા મોં એ રડી પડાયું.બા-અને ફોઈને થયું કે આ કેમ રડવા માંડ્યો? મને પણ..
ઉનાળો આવ્યો.એ જ રાત.એ જ આંગણું,એ જ ખાટલા ,એ જ બારી.જ્યાં લગાડેલી સળીયા વાળી જાળી કાઢી લેવાઈ હતી.એ જ હું.બસ એ બારીમાં મારો ગોપો ભઈ ન હતો.
એ તાલ હતો કે નદી? ક્યા સાગરમાં સમાઈ ગયો?મારા મનમાં આજે પણ એ બારી પાછળ ઉભેલો યુવાન યથાવત છે. પંચાવન વરસે પણ એ ઝાંખો પડ્યો નથી.આ અનુબંધ કદી સમજાયો નથી.
મારો ગોપોભઈ
=======
એ ઘરની પછીતે અમારું ફળીયું.નાનકડો આઠેક ઘરનો માઢ.એ ઘરની પછીતના ઓરડાની બારી માઢ તરફ પડે.એ ઘરમાલિક સંપન્ન અને પહોંચેલા જણ,એટલે એમનું ઘર પાકું,ત્રણ મજલી.અમારા માઢમાં ઘર પાકાં પણ બે મજલી.બીજો માળ કાતરીયાથી થોડો વૈભવી.માથે પતરાં કે નળીયાં.ઉનાળામાં બધાં માઢમાં પોતાના આંગણામાં ખાટલા ઢાળી સૂવે.
મારા ઘરના આંગણાની બરાબર ત્રાંસમાં એ ઘરના બીજા માળની બારી.પિતાજી પાસે ઢોલડીમાં દસેક વર્ષનો હું સૂતો.અમારા ખાટલામાં સૂતાં સૂતાં પેલી બારી બરાબર ત્રાંસમાં સ્પષ્ટ દેખાય.સામાન્ય રીતે એ વખતે બારીઓના ઉપરના ભાગે લોખંડની જાળી મારવાનો ચાલ ન હતો.જો કે એ બારીને સળીયા જડી દેવાયા હતા.
મને મોડી રાત સુધી-ગામડામાં નવ-દસ વાગ્યાને માંડી રાત ગણાતી- ઉંઘ ન આવે.એ બારી તરફ જોતો ઢોલડીમાં પડ્યો રહ્યું.બધાં જળજંપી ગયાં હોય એટલે એ બારીના સળીયા પાછળ એક સુકાઈ ગયેલો,વધેલી દાઢીવાળો યુવાન દેખાય.મને બીક લાગતી.અજવાળીયું હોય એટલે તો એ સ્પષ્ટ દેખાતો.સળીયા પકડી આકાશ સામે એ તાકી રહેતો. સૂનમૂન.એ હું જાગતો છું એમ જાણી કે જોઈ ન જાય એટલે આખો મીંચી રાખતો.વચ્ચે વચ્ચે જોઈ લઉં.
ધીરે ધીરે રોજનું થતાં બીક જતી રહી.હવે હું એની તરફ જોતો,ક્યારેક પથારીમાં બેઠો થઈને પણ એની તરફ જોતો.ધીરે ધીરે અમારા વચ્ચે કોઈ સેતુ બંધાયો.એ બારીમાંથી હાથ કરતો.આ નિત્યક્રમ થઈ ગયો. મને ઉંઘ આવી જાય પછી એ ક્યાં સુધી એમ ઉભો રહેતો હશે એ મને જાણવાનું મન કાયમ રહેતું,પણ ઉંઘ આવી જતી ને સવાર પડી જતી.
એક દિવસ ઉંઘ ન આવી.હું એની સામે તાકી રહ્યો હતો.એ આકાશ તરફ એકીટશે જોઈ રહ્યો હતો.એકાએક એણે નજર નીચે મારા તરફ કરી, ‘સૂઈજા બાબા,ખાસી રાત થઈ .’ પહેલી વખત એને બોલતો સાંભળ્યો.હું આશ્ચર્ય પામ્યો.મારું નામ એને કેવી રીતે ખબર પડી હશે.
ઉનાળો પૂરો થાય એટલે આંગણે સુવાનું બંધ થાય.ઘરમાં કે ઓશરીમાં ખાટલા ઢળાય.ઉનાળો પૂરો થયો અને એ રોજનો ક્રમ સમેટાયો.દિવસે કદી એને બારી પાસે જોયો નથી.એક બે વાર દેખાયો ત્યારે પણ બારી તરફ પીઠ હતી.
બા અને મોટાં ફોઈ પાસેથી જાણવા મળ્યું કે એ જટુભાઈનો છોકરો છે.ગાંડો થઈ ગયો છે.તોફાન કરે છે એટલે એ ઓરડામાં પૂરી રાખે છે.બારીથી પડી ન જાય એટલે સળીયા જડી દેવાયા છે.એનું નામ ગોપો.ખરું નામ તો ગોપાળ.ઉંમરમાં મારા કરતાં પંદરેક વરસ મોટા એટલે હવે મારા મનમાં ગોપાભાઈ તરીકે સ્થપાયા.વળી ઉનાળો આવ્યો ને એ ક્રમ.
મન થયા કરતું કે ‘ ગોપાભઈ…’કહી બોલાવું.પણ એમ ન થયું.બે ચાર દિવસ આંગણે સુવાના થયા હશે ને રોજની જેમ જ એ સળીયા પકડી આકાશ તરફ જોઈ રહ્યા હતા ને એકાએક ‘ઓરે…તાલ મિલે નદી કે જલ મેં…’એ ગીત ગાવાનું શરું કર્યું.બહું સુરીલો નહીં પણ અવાજ ગમ્યો.(આ ગીત ફિલ્મ ‘અનોખી રાત’નું છે ,એ તો ઘણાં વરસ પછી ખબર પડી.)બે ત્રણ કડી ગાઈ ગોપાભઈ થંભી ગયા.પછી એ નિત્યક્રમ થઈ ગયો.મને એ ગીત સાંભળવાની તાલાવેલી રહેતી.એ વખતે તો દર્દ કે એવી બાબતો સમજાતી ન હતી,પણ એ ગીત સાંભળી હું એકદમ ઢીલો થઈ જતો.શું થતું ખબર નથી.પણ કંઇક ખૂંચતું.
એક અંધારિયાની રાતે એ સળીયા પકડી સૂનમૂન ઉભા હતા.શું થયું કે મેં કહ્યું ‘ગોપાભાઈ, પેલું ગાવને.’ એમણે મારી સામે જોયું.થોડી વાર શૂન્ય નજરે આકાશ તરફ જોતા રહ્યા.ને એકાએક ‘ઓહો રે તાલ મિલે…’ ઉપાડ્યું.લગભગ આખું ગાયું.કોણ જાણે કેમ અડધું ગીત થયું હશે ને મને રડવું આવ્યું.એ અવાજમાં રહેલા દર્દી કે વેદનાને લીધે હોય કે અન્ય.ખાસ્સી વાર સુધી મેં ડૂસકાં ભર્યાં.
હવે રોજ ગોપાભઈ આખું ગીત ગાતા.થોડા વખત પછી એ ગીતના અંતરાની ‘ક્યા હોગા કોન સે પલ મેં કોઈ ન જાને…’ પંક્તિઓ બે ત્રણ વખત ગાતા.એમનું ગાવાનું અને મારું રોવાનું -નિયમિત ક્રમ બની ગયો.મને કેમ રડવું આવતું એ આજે પણ સમજાયું નથી.
ગોપાભઈ ક્યારેક આખું ગીત પૂરું કરી થોડી વારે પછી ફરી ગાતા.ક્યારેક પાસે સૂતેલા પિતાજી કહેતા,’ગોપા,સૂઈ જાવ ભઈ,જો બધાંની ઉંઘ બગડે છે.’ ગોપાભઈ તરત જ બારીએથી ખસી જતા.અમારા વચ્ચે હવે એક અજીબ અનુબંધ રચાયો હતો.ક્યારેક હું કહેતો ‘ગોપાભાઈ,ગાવને.’ક્યારેક એ ઈશારાથી પૂછતા ગાઉં?
માઢનાં મોટેરાંની વાતોમાંથી એવું ય સંભળાતું કે ગોપો કોઈના પ્રેમમાં પડેલો ને એ નિષ્ફળ જતાં મગજ પર અસર થઈ છે.તો વળી કેટલાક જન વળગ્યાનું કહેતા.ક્યારેક એ બારીએથી દિવસે ઘાંટાઘાંટ અને ધમાધમી થતાં સંભળાતાં.બા કહેતી ગોપો તોફાને ચડ્યો લાગે છે.
બે -ત્રણ ઉનાળા આમ ગયા.શિયાળાના દિવસો હતા.ખાટલા ઘરમાં પથરાતા.એક વહેલી સવારે બાને મોટાં ફોઈ કહેતાં હતાં એ સંભળાયું.’ગોપો,ગયો.તું તૈયાર થા અભડાવા જવું પડશે.’ ‘ગોપાભાઈને શું થયું?’ મેં બાને પૂછ્યું.’રાતે એ ગુજરી ગયા.’ગુજરી ગયા એટલે શું એટલી સમજ આવી ગઈ હતી.
હું ઘર બહાર આવ્યો.પેલી બારી તરફ જોયું.પાછો ઘરમાં ગયો.મારાથી એકાએક છૂટા મોં એ રડી પડાયું.બા-અને ફોઈને થયું કે આ કેમ રડવા માંડ્યો? મને પણ..
ઉનાળો આવ્યો.એ જ રાત.એ જ આંગણું,એ જ ખાટલા ,એ જ બારી.જ્યાં લગાડેલી સળીયા વાળી જાળી કાઢી લેવાઈ હતી.એ જ હું.બસ એ બારીમાં મારો ગોપો ભઈ ન હતો.
એ તાલ હતો કે નદી? ક્યા સાગરમાં સમાઈ ગયો?મારા મનમાં આજે પણ એ બારી પાછળ ઉભેલો યુવાન યથાવત છે. પંચાવન વરસે પણ એ ઝાંખો પડ્યો નથી.આ અનુબંધ કદી સમજાયો નથી.
*રાત્રે મેં કોઈ સારું ભોજન કરવાનું વિચાર્યું,* જેથી હું એક હોટેલ મા ગયો. મેનુ જોઈને મેં અમુક વસ્તુઓ ઓર્ડર કરી. 20 મિનિટ બાદ અમુક લોકોનું એક ગ્રુપ આવ્યું અને તેઓએ પણ ઓર્ડર કર્યો….
આશ્ચર્યની વાત એ હતી કે તેઓ મારા બાદ આવ્યા છતાં તેઓને મારી પહેલા ઓર્ડર સર્વ કરવામાં આવ્યો…મેં જોયું કે તેઓએ જમવાનું ચાલુ કરી દીધું અને ધીમે ધીમે હસતા પણ હતા. તેમાંથી એક વ્યક્તિ બડાઈ કરીને મારી મજાક પણ ઉડાડતો હતો.મેં હોટલમાંથી બહાર ચાલ્યા જવા વિચાર કર્યો.ખૂબ રાહ જોયા બાદ મેં વેઈટર ને બોલાવ્યો અને મારી વ્યથા જણાવી..વેઈટરે ખૂબ વિવેકપૂર્વક કહ્યું કે,” તમારો ઓર્ડર ખાસ છે.” જે ચીફ સેફ ખુદ બનાવી રહ્યા છે. તેઓનો ઓર્ડર શિખાઉ સેફ દ્વારા જલ્દીમાં બનાવાયો છે..જ્યારે માસ્ટર સેફ તમારો ઓર્ડર તૈયાર કરવામાં વ્યસ્ત છે..જેથી તેઓને જલ્દી સર્વ કરી દેવામા આવ્યું….
વેઇટેરે કહ્યુ કે તમારો ઓર્ડર આવે ત્યાં સુધી તમે જ્યુસ લો…મેં શાંતિપૂર્ણ રાહ જોઈ અને થોડીવાર માં મારો ઓર્ડર 6 વેઈટરે સર્વ કર્યો…બન્યું એવું હતું કે હોટેલ નો માલિક મારો એક જૂનો ફેમિલી ફ્રેન્ડ હતો…જે મને જોઈ ગયો હતો.અને સરપ્રાઈઝ આપવા માંગતો હતો…તેણે મારા સામાન્ય ઓર્ડર ને બદલી 5 સ્ટાર ઓર્ડર સર્વ કરાવ્યો.બીજા ટેબલ પર બેસેલું ગ્રુપ આશ્ચર્ય માં મુકાઈ ગયું.તેઓ ગણગણ કરવા લાગ્યા કે આપણને આવું ભોજન અને સર્વિસ કેમ ના મળી!
જીવન મા કાંઈક આવું જ છે.અમુક લોકો તમારા થી આગળ છે અને અત્યારે જમી રહ્યા છે…તમારા પર હસી રહ્યા છે…અને પોતાની બડાઈ કરી રહ્યા છે તેઓ વિચારી રહ્યા છે કે તેઓ તમારા થી નસીબદાર છે તેઓની પાસે પૈસા છે અને તેઓ વેલ સેટલ છે…
અને તમે અધીરા થઈને રાહ જોઈ રહ્યા છો કે મને આ બધું મળવામાં આટલી વાર કેમ લાગી રહી છે…તમે પોતાની જાત ને નાની સમજો છો, ડિપ્રેશન માં ચાલ્યા જાઓ છો અને ક્યારેક આત્મહત્યા કરવા વિચારો છો…પરંતુ ચિંતા ના કરો…
આ જગત ના માલિક તમને જોઈ ગયા છે અને તમને સામાન્ય ભોજન નથી આપવા માંગતા .તમારે વધુ રાહ જોવી પડી રહી છે કારણ કે તમારો ઓર્ડર ખાસ છે અને તે ઓર્ડર ટોપ નોચના સેફ બનાવી રહ્યા છે….
હાલ તમે જ્યુસ પીને કામ ચલાવો અર્થાત નાની નાની મોજમાં સંતોષ રાખો અને તમારા ખાસ ઓર્ડર અર્થાત અણધારી સફળતા માટે રાહ જુવો…જે રીતે હોટેલ નો માલિક મારો દોસ્ત નીકળ્યો એજ રીતે સતત મહેનત કરતા લોકોનો દોસ્ત ઉપરવાળો છે જે સમય આવ્યે ખાસ ઓર્ડર જરૂર સર્વ કરશે….
એક વાત યાદ રાખો કે ધીરજ રાખીને રાહ જોઈ લેજો પણ હોટલમાંથી બહાર ના નીકળી જતા મહેનત ક્યારેય બંધ ના કરતા, જંગ ક્યારેય છોડતાં નહીં,જિંદગી માત્ર 4 દિવસ છે એમ વિચારી અધીરા ના થતાં પણ જિંદગી 100 વર્ષ ની છે એમ વિચારી રાહ જોજો…જ્યારે તમારો ઓર્ડર આવશે ત્યારે તમારા પર હસવાવાળા પણ શાંત થઈ જશે.
*જીંદગી માં જેમની વસમી સફર હોતી નથી*
*તેમને શું છે જગત તેની ખબર હોતી નથી*
*જય સિયારામ*
चौकोर घेरे में जो आदमी है जानते है इसे….
नहीं….. आपकी यादाश्त कमजोर जो है….. यही कांग्रेसी की सत्ता प्राप्ति का सबसे बड़ी ताकत है
…..कारगिल युद्ध के कुछ गद्दार आज इनका उजागर होना जरूरी है
पूर्व RAW Chief AS Dulat, राहुल गाँधी की भारत जोड़ो यात्रा से जुड़े….
यह यात्रा देश विरोधियों का एक platform था.. जो देश को तोड़ने की बात करते हैं, वही इस यात्रा में जुड़ते थे.
आइये पता करते हैं AS Dulat के बारे में.
* AS Dulat 1988-90के समय कश्मीर में IB के Joint Director थे..
यह वही समय था जब पाकिस्तान ने कश्मीर में आतंकवाद को समर्थन दिया था.
रातो रात हजारों कश्मीरी LOC पार कर POK चले गए थे, और फिर कुछ हफ्तों में आतंकवादी Training पा कर वापस आये, और उसके बाद कश्मीरी हिन्दुओं के साथ क्या हुआ, सबको पता है.
.. इतनी बड़ी साजिश चल रही थी, और हमारी Intelligence agency सो रही थी… कमाल की बात है.
*AS Dulat के समय ही हुर्रीयत ने सर उठाया… उनके नेताओं को करोड़ों की funding और सरकारी सहायता देने का idea भी उन्हीं का था.
* AS Dulat 1998 में RAW के चीफ थे… इसी समय कारगिल घुसपैठ हुई थी
…. इसमें सबसे बड़ा failure intelligence का ही था…दुश्मन हमारी सीमा में घुस कर हमारी चोटियों पर कब्ज़ा करके बैठ गया, और हमें पता भी नहीं चला
… है न कमाल…
* AS Dulat RAW के चीफ थे जब भारतीय Flight IC-814 का अपहरण का कंधार ले गए थे
कारगिल हुआ नही था पाकिस्त्तान परस्तो ने करवाया था….
#इतना_बड़ा_मजाक !!!
___________________
कितना बड़ा मजाक किया गया भारत वर्ष के इतिहास के साथ……
#ज्वालादेवीजी
एक बार मेरा मित्र अपने दोस्तों के साथ हिमाचल के पालमपुर से होकर ट्रेकिंग पर जा रहे थे, मार्ग में माँ भगवती ज्वाला जी का प्रसिद्ध मंदिर आता है, जोकि कांगड़ा नगर से 30 किलो मीटर दूर एक नदी के तट पर है। हमने सोचा चलो माँ भगवती के दर्शन करते हुए चलते हैं …
मंदिर अति प्राचीन और हम हिन्दुओं की 51 शक्ति पीठ में से एक है। मंदिर में कोई मूर्ति नहीं है। एक बड़े से हाल जैसे स्थान पर भूमि से अलग-अलग स्थानों पर 9 स्थानों पर ज्वाला प्रकट हो रही है। उसे ही माँ का स्वरूप मान कर हम हिन्दू उनकी पूजा करते हैं …
वैसे तो अनेक कहानियाँ हैं इस मंदिर के इतिहास और मान्यता पर, किन्तु मंदिर के सूचना पट पर एक लिखी हुई सूचना को पढने के बाद मुझे बड़ा आश्चर्य हुआ …
उस पर लिखा है कि एक बार अकबर इस मंदिर के दर्शन करने आया था , उसने मंदिर में जलती ज्वाला को बुझाने के लिए अपने लोगों को लगाया, किन्तु ज्य्वाला जब नहीं बुझी तो माता के चमत्कार से प्रभावित होकर अकबर नंगे पैर माँ के दर्शन करने आया, और माता पर सोने का छत्र चढाया, साथ ही मंदिर को कई सौ बीघा भूमि दान दी।
मुझे उस लिखित सुचना पर विश्वास नहीं हो रहा था, मैंने वहां के पुजारियों, और अन्य अधिकारियों से इस विषय पर बात की किन्तु सभी ने एक सा ही उत्तर दिया की ये सब सत्य लिखा है ..
पर मुझे भली भांति ज्ञात था कि अकबर मूर्ति भंजक था, उसने हिन्दू धर्म को मिटाने के अनेक प्रयास किये थे। जो इतिहास में लिखे हैं। वो क्रूर इस्लामी जिहादी किसी हिन्दू आस्था पर कभी श्रद्धा नहीं दिखा सकता था…
जो अकबर अपने अहंकार और इस्लामी जिहादी फितूर के कारण मेवाड़ को तबाह करने के मनसूबे रखता हों …! जो एक ही दिन में चित्तोड़ो दुर्ग के पास 30 हजार साधारण नागरिकों को केवल हिन्दू होने कारण क़त्ल करवा सकता है वो किसी हिन्दू आस्था पर सोने का छत्र चढ़ाएगा .. ये संभव ही नहीं …!
मैंने अपनी जिज्ञासा की पूर्ति के लिए प्रयास जारी रखे। मेरे मित्र थके हुए थे, इसलिए वे आगे पालमपुर होटल चले गए, और मैं मंदिर में सत्य की खोज पर निकल पड़ा ..!
बहुत प्रयास करने पर भी कोई सूत्र हाथ नहीं आ रहा था, तभी वहां सुरक्षा में तैनात एक हिमाचल के क्षत्रिय जोकि भारतीय सेना से सेवा निवर्त भाई है। उन्होंने मेरी जिज्ञासा को समझा और मुझे लेकर परिसर के पास अपने निवास पर आये। मुझे जल पान करवाया, और कहा क्यूंकि मुझे अधिक कुछ ज्ञात नहीं है, किन्तु मैं तुमको एक विद्वान का पता देता हूँ। उनसे मिलो, अवश्य ही कुछ न कुछ सत्य पता चल जायेगा।
उन्होंने मुझे एक पता दिया, जो पालमपुर के पास एक गाँव का है। वहां रामशरण भारद्वाज जी से मिलना है।
मैं किसी तरह से उनके गाँव पहुंचा , तब तक रात्रि के 8 बज चुके थे , बरसात से मैं भीग गया था ..!
भारद्वाज जी ने मुझे देख कर पहले तो समझा कि कोई बालक है जो किसी सहायता के लिए आया होगा। किन्तु मैंने जब उनसे ज्वाला देवी मंदिर पर लिखे सुचना पट्ट के विषय में जानकरी चाही, तो वे पहले तो कुछ असहज दिखे, किन्तु मुझ से दो प्रश्न करने के बाद मुझे उन्होंने गंभीरता से लिया और अंदर बुला लिया। कपडे बदलने के लिए दिए, फिर दूध और गुड देकर मेरी कंपकंपी को बंद करवाया। फिर हम चर्चा पर आये …!
भारद्वाज जी सेवा निवृत प्रोफ़ेसर है। उन्होंने इतिहास पर कई थीसिस लिखी हैं।
मुझे बताया की,, ये सत्य है कि नूरपुर और चम्बे पर हमला करने के लिए अकबर ज्वाला मंदिर पर आया था। और ये भी सत्य है कि मंदिर की ज्योति को बुझाने के प्रयास भी किये थे, किन्तु जब पानी की नहर लाकर भी अकबर ज्योति को बुझा नहीं पाया, तब मंदिर का विध्वंस करवा कर चला गया था …!
ज्वाला स्थल पर बने मंदिर को नष्ट करवाया , वहां के सभी सेवादार और पुजारी आदि सबको मृत्यु दंड देकर मार दिया , ज्योति स्थल को बड़े बड़े शिलाओं से ढक कर चला गया था …!
बाद में चंबा के राजा संसार चंद ने मंदिर का पुनर्निर्माण करवाया था और महाराजा रणजीत सिंह ने मंदिर पर सोने का छत्र लगवाया था,, साथ ही महाराजा के पुत्र शेरसिंह ने मंदिर के मुख्य द्वार को चांदी के द्वारों से सजाया था ..?
मैंने जब मंदिर परिसर में लिखे सूचना पर उनका ध्यान दिलाया तो प्रोफ़ेसर साहब ने कहा कि ये सूचना हिन्दू समाज की मूर्खता और इस्लामी जिहादी कोम की चालाकी दिखाता एक झूठ है ..?
सरकारी आदेश से ये सूचना इसलिए लिखवाई गई है जिससे हिन्दू मुस्लिम में भाई चारा बढे और अकबर को महान बनाया जा सकें …!
हमारे देश के वामपंथी गद्दार इतिहास कारों ने हमसे किस तरह एक एजेंडे के तहत झूठ बोला है, आप समझ गए होंगे।
विकास सनातनी राजपूत ✍
एक बादशाह सर्दियों की शाम जब अपने महल में दाखिल हो रहा था तो एक बूढ़े दरबान को देखा जो महल के सदर दरवाज़े पर पुरानी और बारीक वर्दी में पहरा दे रहा था।
बादशाह ने उसके करीब अपनी सवारी को रुकवाया और उस बूढ़े दरबान से पूछने लगा ;
“सर्दी नही लग रही ?”
दरबान ने जवाब दिया “बोहत लग रही है हुज़ूर ! मगर क्या करूँ, गर्म वर्दी है नही मेरे पास, इसलिए बर्दाश्त करना पड़ता है।”
“मैं अभी महल के अंदर जाकर अपना ही कोई गर्म जोड़ा भेजता हूँ तुम्हे।”
दरबान ने खुश होकर बादशाह को फर्शी सलाम किया और आजिज़ी का इज़हार किया।
लेकिन बादशाह जैसे ही महल में दाखिल हुआ, दरबान के साथ किया हुआ वादा भूल गया।
सुबह दरवाज़े पर उस बूढ़े दरबान की अकड़ी हुई लाश मिली और करीब ही मिट्टी पर उसकी उंगलियों से लिखी गई ये तहरीर भी ;
“बादशाह सलामत ! मैं कई सालों से सर्दियों में इसी नाज़ुक वर्दी में दरबानी कर रहा था, मगर कल रात आप के गर्म लिबास के वादे ने मेरी जान निकाल दी।”
सहारे इंसान को खोखला कर देते है और उम्मीदें कमज़ोर कर देती है।
अपनी ताकत के बल पर जीना शुरू कीजिए, खुद की सहन शक्ति, ख़ुद की ख़ूबी पर भरोसा करना सीखें।
आपका आपसे अच्छा साथी,
दोस्त, गुरु, और हमदर्द कोई नही हो सकता।….
एक बादशाह सर्दियों की शाम जब अपने महल में दाखिल हो रहा था तो एक बूढ़े दरबान को देखा जो महल के सदर दरवाज़े पर पुरानी और बारीक वर्दी में पहरा दे रहा था।
बादशाह ने उसके करीब अपनी सवारी को रुकवाया और उस बूढ़े दरबान से पूछने लगा ;
“सर्दी नही लग रही ?”
दरबान ने जवाब दिया “बोहत लग रही है हुज़ूर ! मगर क्या करूँ, गर्म वर्दी है नही मेरे पास, इसलिए बर्दाश्त करना पड़ता है।”
“मैं अभी महल के अंदर जाकर अपना ही कोई गर्म जोड़ा भेजता हूँ तुम्हे।”
दरबान ने खुश होकर बादशाह को फर्शी सलाम किया और आजिज़ी का इज़हार किया।
लेकिन बादशाह जैसे ही महल में दाखिल हुआ, दरबान के साथ किया हुआ वादा भूल गया।
सुबह दरवाज़े पर उस बूढ़े दरबान की अकड़ी हुई लाश मिली और करीब ही मिट्टी पर उसकी उंगलियों से लिखी गई ये तहरीर भी ;
“बादशाह सलामत ! मैं कई सालों से सर्दियों में इसी नाज़ुक वर्दी में दरबानी कर रहा था, मगर कल रात आप के गर्म लिबास के वादे ने मेरी जान निकाल दी।”
सहारे इंसान को खोखला कर देते है और उम्मीदें कमज़ोर कर देती है।
अपनी ताकत के बल पर जीना शुरू कीजिए, खुद की सहन शक्ति, ख़ुद की ख़ूबी पर भरोसा करना सीखें।
आपका आपसे अच्छा साथी,
दोस्त, गुरु, और हमदर्द कोई नही हो सकता।….
गले का कैंसर था। पानी भी भीतर जाना मुश्किल हो गया, भोजन भी जाना मुश्किल हो गया।
तो विवेकानंद ने एक दिन अपने गुरुदेव रामकृष्ण परमहंस से कहा कि “आप माँ काली से अपने लिए प्रार्थना क्यों नही करते?
क्षणभर की बात है, आप कह दें, और गला ठीक हो जाएगा! तो रामकृष्ण हंसते रहते, कुछ बोलते नहीं।
एक दिन बहुत आग्रह किया तो रामकृष्ण परमहंस ने कहा, “तू समझता नहीं है रे नरेन्द्र। जो अपना किया है, उसका निपटारा कर लेना जरूरी है। नहीं तो उसके निपटारे के लिए फिर से आना पड़ेगा। तो जो हो रहा है, उसे हो जाने देना उचित है।
उसमें कोई भी बाधा डालनी उचित नहीं है।” तो विवेकानंद बोले, “इतना ना सही, इतना ही कह दें कम से कम कि गला इस योग्य तो रहे कि जीते जी पानी जा सके, भोजन किया जा सके! हमें बड़ा असह्य कष्ट होता है, आपकी यह दशा देखकर।”
तो रामकृष्ण परमहंस बोले, “आज मैं कहूंगा।”
जब सुबह वे उठे, तो जोर जोर से हंसने लगे और बोले, “आज तो बड़ा मजा आया।
तू कहता था ना, माँ से कह दो। मैंने कहा माँ से, तो मां बोली, “इसी गले से क्या कोई ठेका ले रखा है? दूसरों के गलों से भोजन करने में तुझे क्या तकलीफ है?”
हँसते हुए रामकृष्ण बोले, “तेरी बातों में आकर मुझे भी बुद्धू बनना पड़ा! नाहक तू मेरे पीछे पड़ा था ना और यह बात सच है, जाहिर है, इसी गले का क्या ठेका है?
तो आज से जब तू भोजन करे, समझना कि मैं तेरे गले से भोजन कर रहा हू। फिर रामकृष्ण बहुत हंसते रहे उस दिन, दिन भर। डाक्टर आए और उन्होंने कहा, आप हंस रहे हैं? और शरीर की अवस्था ऐसी है कि इससे ज्यादा पीड़ा की स्थिति नहीं हो सकती!
रामकृष्ण ने कहा, “हंस रहा हूं इससे कि मेरी बुद्धि को क्या हो गया कि मुझे खुद खयाल न आया कि सभी गले अपने ही हैं। सभी गलों से अब मैं भोजन करूंगा!
अब इस एक गले की क्या जिद करनी है!”
कितनी ही विकट परिस्थिति क्यों न हो, संत कभी अपने लिए नहीं मांगते, साधू कभी अपने लिए नही मांगते, जो अपने लिए माँगा तो उनका संतत्व ख़त्म हो जाता है। वो रंक को राजा और राजा को रंक बना देते हैं लेकिन खुद भिक्षुक बने रहते हैं।
Free Hindi eBooks 