બા..માસી.. કાકી મને થોડી આગ (સળગતો કોલસો) આપો ને

આ ડાયલોગ લગભગ ૪૦ વરસ પૂર્વે કોમન હતો.
જ્યારે સવાર-સાંજ કોઈ પણ બહેન, માસી, મા, કાકી, કાકી કે નવી પરણેલી પુત્રવધૂ ઘૂંઘટ માં   પડોશીના ઘરે જતી અને કહેતી, “માસી ગઈકાલે સગડી ની આગ  ખબર નહીં કેવી રીતે ઓલવાઈ ગઈ.

આજની પેઢીને એ સાંભળીને અજીબ અને અવિશ્વસનીય લાગશે કે એક સમયે બીજા ઘરમાંથી આગ પણ માંગવામાં આવી હતી.  અત્યારે જેમ દહી બનાવવા મેણવણ પડોશી પાસેથી  માંગીએ છીએ. 😀

એ સમયે બાકસ નો ઉપિયોગ નહિવત હતો.ને પત્થરીયો કોલસો પણ બાકસ થી સળગે નહી .
તે સમયે એક  વાસણમાં આગને રાખથી ઢાંકી દેવામાં આવતી અને જ્યારે પણ જરૂર પડે ત્યારે આનાથી આગ ફરી સળગાવવામાં આવતી.

જો આ કોલસો ઠરી ગયો હોય તો ,બાજુ ના ઘરે થી સાણસી થી પકડીને તેના ઘરે લાવતા.

જો સાંજે ઘર માં થી ધુમાડો નીકળતો ન દેખાય તો આજુ બાજુ વાળા એમ માની લેતા કે ઘર માં કેક ખોટું થયું છે .તેથી રસોઈ બની નથી


અગ્નિ….
માનવ સંસ્કૃતિના પાલનહાર.  ભલે તે આદિમાનવના સમયથી કે વૈદિક કાળથી.  ઋગ્વેદનો પહેલો શબ્દ અગ્નિ છે.  સ્તોત્રોમાં અગ્નિ પ્રથમ દેવ છે.  ઋગ્વેદની ઋચા કહે છે, “ઈદમ્ અગ્નયે ઈદમ ન મમ”.

એટલે કે જે  છે તે બધું જ અગ્નિ ને સમર્પિત  છે,  મારું કશું  નથી.  અને તેથી જ જ્યારે યજ્ઞની પરંપરા વિકસિત થઈ ત્યારે એવું માનવામાં આવતું હતું કે માત્ર અગ્નિને સમર્પિત પ્રસાદ જ અન્ય દેવતાઓને આપવામાં આવે છે.  અગ્નિ એ વેદોમાંના મુખ્ય અને સૌથી વધુ આમંત્રિત દેવતાઓમાંના એક છે.

યજુર્વેદ અનુસાર અગ્નિ શરીરના દરેક અંગ માટે મુખ્ય ઘટક છે.   અગ્નિ એ તમામ પ્રકારના ચયાપચય  માં જીવન છે, જ્યારે જીવનનો અગ્નિ નાશ પામે છે ત્યારે જીવનો અંત આવે છે.

અથવા જો આપણે ગ્રીક પૌરાણિક કથાઓ ,પર્શિયન સંસ્કૃતિ, સહિત વિશ્વ ની દરેક સંસ્કૃતિમાં અગ્નિનું ખૂબ જ મહત્વ રહ્યું છે, પછી તે “હર્મીસ ફાયર” હોય, પ્રાચીન જર્મનોની “એલ્મિસ ફાયર” હોય કે પછી ગ્રીક દેવ એપોલોની સળગતી મશાલ હોય કે મોસેસની “બર્નિંગ બુશ” હોય. .


અગ્નિ તત્વ ..જેણે સ્થિર બ્રહ્માંડને ગતિમાં મૂક્યું હતું.  બીજા શબ્દોમાં કહીએ તો, અગ્નિએ બ્રહ્માંડમાં જીવનનો શ્વાસ લીધો.  અગ્નિ એ અસ્તિત્વનું બળતણ છે.  અગ્નિ એ જીવન છે!
અગ્નિ એ ચહેરાની ચમક છે, એ આપણી ‘આભા’ છે, એ જ ચમક છે, એ જ ચમકદાર રંગ છે અને એ ઓજસ પણ છે.

જયતુ સનાતન સંસ્કૃતિ 🚩