ગોળ બંગાળના રાજા ગોપીચંદ ચેતો રે ચેતવે તમને મૈનાવાતી માતા

મોર મોતીનાં મહેલમાં, ગાદી સોનાની શોભે,
માત મૈનાવતી બોલી, “બેટા, આ મોહ ન રોભે.

સાચું રાજ તો એ છે, જ્યાં મન શાંત બને,
ભક્તિ-જ્ઞાનની સંપત્તિ, કાળ કદી ન ખણે.

ગોરખ ગુરુને પામી, તું જીવન નવું રચજે,
રાજા થી યોગી બની, જગમાં પ્રેમ વચજે.”

પ્રાચીન સમયમાં બંગાળ પ્રદેશમાં ગૌડ રાજ્ય હતું. તેના રાજા મણિક્ચંદ અને રાણી મૈનાવતી ખૂબ ધર્મપ્રિય અને દયાળુ હતા. લાંબા સમય સુધી સંતાન ન હોવાથી રાણી મૈનાવતીએ અનેક તીર્થયાત્રાઓ કરી અને સંતોના આશીર્વાદ લીધા. સંતોના આશીર્વાદથી એક રાજકુમારનો જન્મ થયો — ગોપીચંદ.

બાળપણથી જ ગોપીચંદ સુંદર, બુદ્ધિશાળી અને શૂરવીર હતા. તેઓ શસ્ત્રકલા, ઘુડસવાર અને રાજકાર્યમાં નિપુણ બન્યા. યુવાનીમાં રાજગાદી સંભાળી, પ્રજા સુખી રહી. રાજમહેલમાં સોનાં-ચાંદીની શોભા, નૃત્ય-ગીત, ભોજન અને વૈભવ બધું જ હતું.

પરંતુ રાણી મૈનાવતીના હૃદયમાં એક વાત હંમેશાં વાગતી
“બેટા, આ રાજસત્તા અને ધન-સંપત્તિ નાશવંત છે. શરીર એક દિવસ છૂટી જશે. સાચું ધન તો ભક્તિ અને જ્ઞાન છે.”

એક દિવસ રાણી મૈનાવતીએ ગોપીચંદને બોલાવ્યા અને કહ્યું:

“બેટા, તું રાજા છે, પણ આવતી કાલે તારો રાજ નહીં રહે. તું રાજા કરતાં યોગી બને — એ જ તારો સાચો કલ્યાણ માર્ગ છે.”

આ વચનો સાંભળીને ગોપીચંદ વિચારમાં પડી ગયા. એ જ સમયે મહાન યોગી ગોરખનાથ રાજ્યમાં આવ્યા. ગોપીચંદે તેમની મુલાકાત લીધી. ગોરખનાથે તેમને સંસારની અનિત્યતા અને આત્મજ્ઞાનનો ઉપદેશ આપ્યો.

ગોપીચંદે રાજપાટ, વૈભવ, પત્ની અને પરિવાર — બધું જ છોડી દીધું. તેમણે રાજમુકુટ ઉતારી દીધો, રત્નજડિત વસ્ત્રો બદલે સાદા કપડાં પહેર્યાં, ગળામાં તુલસીની જપમાળા લીધી અને યોગી બની ગયા.

તેમણે ગોરખનાથના શિષ્ય બનીને સમગ્ર ભારતભરમાં ભક્તિ અને યોગનો પ્રચાર કર્યો. ગામે ગામે, શહેરે શહેરે તેઓ લોકોને સમજાવતા:

“આ જીવન ક્ષણભંગુર છે, પરમાત્માનું સ્મરણ જ એકમાત્ર સત્ય છે.”

ગોપીચંદની કથાઓ આજે પણ  ‘ગોપીચંદ-ભર્તૃહરી’ના ગીતોમાં, બંગાળની બાઉલ પરંપરામાં અને ગુજરાતના ભજનોમાં ગવાય છે. તેઓ એક રાજા હતા, જેઓએ રાજસત્તા છોડીને યોગમાર્ગ અપનાવીને લોકજીવનમાં પ્રેરણાનું દીવટું પ્રગટાવ્યું.
આદેશ 🚩