હળ ખેંચતી વખતે, જો બળદ પેશાબ અથવા છાણ કરવાની સ્થિતિમાં હોય, તો ખેડૂત થોડો સમય હળ ખેડવાનું બંધ કરી દે છે અને જ્યાં સુધી બળદ છાણ અથવા પેશાબ કરે નહીં ત્યાં સુધી ત્યાં જ ઊભા રહે છે, જેથી બળદ આરામથી આ દૈનિક વિધિ કરી શકે, આ હતી. એક સામાન્ય પ્રથા.
જીવો પ્રત્યેની આ ઊંડી કરુણા એ મહાન પૂર્વજોમાં જન્મજાત હતી જેમને આજકાલ આપણે અભણ કહીએ છીએ, આ બધું માત્ર 25-30 વર્ષ પહેલાં સુધી ચાલતું હતું.
જો તે સમયના દેશી ઘીની કિંમત આજના ધોરણો અનુસાર ગણવામાં આવે તો તે એટલું શુદ્ધ હતું કે તે 2,000 રૂપિયા પ્રતિ કિલો સુધી વેચી શકાય, અને ખેડૂત ખાસ કામના દિવસોમાં દર બે દિવસે અડધો કિલો દેશી ઘી પોતાના બળદને ખવડાવતો હતો.
ટિટોડી નામનું પક્ષી ખુલ્લા મેદાનની જમીન પર તેના ઈંડા મૂકે છે અને તેને સેવે છે. ખેડાણ કરતી વખતે, જો કોઈ પક્ષી તેની સામે ચીસો પાડતું જોવા મળે, તો ખેડૂત સંકેત સમજી જશે અને ખેડ્યા વિના તે ઇંડા સ્થાનને ખાલી છોડી દેશે. એ જમાનામાં આધુનિક શિક્ષણ ન હતું.
દરેક વ્યક્તિ આસ્તિક હતો. જ્યારે ખેડૂતને બપોરે આરામ કરવાનો સમય આવતો, ત્યારે તે પહેલા બળદને પાણી આપીને ખવડાવતો અને પછી પોતે ખોરાક લેતો. આ એક સામાન્ય નિયમ હતો.
જ્યારે બળદ વૃદ્ધ થાય, ત્યારે તેને કસાઈઓને વેચવું એ પાપ, શરમજનક અને સામાજિક અપરાધ માનવામાં આવતું હતું.
વૃદ્ધ બળદ ઘણા વર્ષો સુધી નિષ્ક્રિય બેસીને ચારો ખાતો હતો, તેના મૃત્યુ સુધી તેની સેવા કરવામાં આવી હતી.
તે સમયના કહેવાતા અશિક્ષિત ખેડૂતનો માનવીય તર્ક એવો હતો કે તેણે આટલા વર્ષો સુધી તેની માતાનું દૂધ પીધું અને તેની કમાણી ખાધી, હવે તે તેને તેની વૃદ્ધાવસ્થામાં કેવી રીતે છોડી શકે, તે તેને કસાઈઓને કેવી રીતે આપી શકે?
જ્યારે બળદ મરી જાય છે, ત્યારે ખેડૂત ખૂબ જ રડતો હતો અને જુવાન દીકરો ગુમાવવા જેટલો અફસોસ થતો.
મુંગા બળદ અને ખેડૂત બંને આખી જીંદગી એકબીજાની ભાષા સમજતા હતા.
એ જૂનું ભારત એટલું શિક્ષિત અને સંપન્ન હતું કે તે પોતાના જીવનમાં જીવનનો સાર શોધતો હતો, તે હજારો વર્ષ જૂની સંસ્કૃતિ સાથેનું ગૌરવશાળી ભારત હતું..!
Day: August 2, 2025
गाडी की सीट पर बैठी औरत और ऊपर की कुर्सी पर बैठा आदमी दोनों भाई-बहन है।
उन दोनों के बीच ज़िंदगी भर इतना गहरा झगड़ा और मतभेद रहा कि वे एक-दूसरे का चेहरा देखना तक पसंद नहीं करते थे।
फिर क्या हुआ…?
फिर जब वे दोनों बूढ़े हो गए, तो उनके दिलों में एक-दूसरे के लिए प्यार और भावना जाग उठी।
जब दोनों ने एक-दूसरे को गले लगाना चाहा, तो कार में बैठी बहन ऊपर नहीं चढ़ सकी,
और ऊपर बैठा भाई अब चार सीढ़ियाँ नीचे नहीं उतर सका।
और फिर, वे बस एक-दूसरे को दूर से देख कर
अपने बीते हुए झगड़ों, घमंड और खुदगर्जी पर
फूट-फूट कर रोने लगे।
ज़िंदगी में रिश्ते तोड़ने के बजाय जोड़ना सीखिए।
जो समय आज है, वो कल हो न हो।
वरना बाद में सिर्फ पछतावे रह जाते हैं।.
😊😊
काशी.
.
इ॒मं मे॑ गङ्गे यमुने सरस्वति॒ शुतु॑द्रि॒ स्तोमं॑ सचता॒ परु॒ष्ण्या ।
अ॒सि॒क्न्या म॑रुद्वृधे वि॒तस्त॒यार्जी॑कीये शृणु॒ह्या सु॒षोम॑या ॥
(ऋग्वेद – 10.75.5)
ऋग्वेद के प्रारंभिक मन्त्र, भारतीय वैदिक सभ्यता के उद्गम की कहानी है। इस मन्त्र की रचना, भगवान् राम के जन्म के बहुत पहले की है। भगवान् राम के बहुत पहले राजा हरिश्चंद्र हो गए। काशी उस समय शिखर पर थी। ऋग्वेद के सप्त सिंधु मन्त्र में प्राचीन काशी की गंगा से लेकर सरस्वती नदी तथा उसके पार सिंधु नदी के बीच जन्म लेने वाली सप्त-सिंधु वैदिक भारत के जन्म लेने की कहानी कहती है। रोमिला थापर को लेश मात्र का भी संस्कृत ज्ञान रहता तो वे मूर्खता करने का दुःसाहस नहीं करती। वे काशी का अपमान न करती। उनमें तनिक भी हिन्दू जाति का अभिमान रहता तो वे पश्चिम एशिया को वेदों की आदि भूमि नहीं कहती । अत्यंत सम्मान के साथ कहना पड़ता है की भारतीय ऋषि बालगंगाधर तिलक भी विभ्रमित हो गए। सप्त -सिंधु के स्थान पर उत्तरी ध्रुव को उन्होंने वैदिक सभ्यता का उद्गम केंद्र बतलाया। तिलक की यह धारणा गलत थी। भगवान् राम के युग में उत्तर भारत में अयोध्या, कौशल और सरयू नदी का वर्चस्व मिलती है। उधर दक्षिण भारत में किष्किंधा का आविर्भाव मिलती है। भगवान् कृष्ण के युग में यह पुनः सप्त-सिंधु है। महाभारत का निर्णायक युद्ध यमुना गंगा और सरस्वती के केंद्र बिंदु पर लड़ी गई। महाभारत और विष्णु पुराण कहता है द्वारका डूबने के बाद , यहाँ के लोगों को पंजाब के सारस्वत प्रदेश में स्थित हड़प्पा और उसके आस पास बसाई गई थी। यह सारस्वत प्रदेश, सप्त सिंधु की मुख्य भूमि है। इतिहासकारों ने काशी और उसके आसपास फैली सभ्यता के साथ न्याय नहीं किया है।
The initial mantras of the Rigveda tell the story of the origin of the Vedic Civilization. This mantra was composed much before the birth of Bhagwan Rama. King Harishchandra was born much before Bhagwan Rama. Kashi was at its peak at the time of King Harischandra. The Sapta Sindhu mantra of the Rigveda tells the story of the birth of Vedic India, from the Ganges of ancient Kashi to the Saraswati River and beyond it to the Sindhu River. If Romila Thapar had even a little knowledge of Sanskrit, she would not have dared to do such a foolish thing. She would not have insulted Kashi. If she had even a little pride of being a Hindu, she would not have called West Asia as the original land of the Vedas. It has to be said with great respect that the Indian sage Bal Gangadhar Tilak also got confused. Instead of Sapta Sindhu, he called the North Pole the origin center of the Vedic civilization. This belief of Tilak was wrong. In the era of Bhagwan Rama, Ayodhya, Kaushal and the Saryu River dominate North India. On the other hand, Kishkindha appears in dominating position in South India. In the era of Bhagwan Krishna, it is again Sapta Sindhu. The decisive battle of the Mahabharata was fought at the centre of Yamuna, Ganga and Saraswati. Mahabharata and Vishnu Purana say that after the submergence of Dwarka, the people of Dwarka were settled in and around Harappa, situated in the Saraswat Region of Punjab. This Saraswat Region is the main land of the Sapta Sindhu. Historians have not done justice to Kashi and Civilization spread around it.
Free Hindi eBooks 