न्याय का अनोखा तरीका:
बादशाह और गुलाम की बीवी….
एक बादशाह अपने महल की छत पर टहल रहा था। टहलते-टहलते उसकी नज़र महल के नज़दीक घर की छत पर पड़ी जिस पर एक बहुत खूबसूरत औरत कपड़े सुखा रही थी।
बादशाह ने अपनी एक बांदी को बुलाकर पूछा- किसकी बीवी है यह? बांदी ने कहा- बादशाह सलामत, यह आपके गुलाम फिरोज़ की बीवी है।
बादशाह नीचे उतरा। बादशाह पर उस औरत के हुस्नो-जमाल का जादू-सा छा गया था। उसने फिरोज़ को बुलवाया। फिरोज़ हाज़िर हुआ तो बादशाह ने उससे कहा- फिरोज़, हमारा एक काम है, हमारा यह खत फलां मुल्क के बादशाह को दे आओ और इसका जवाब भी उनसे ले आना।
फिरोज़ उस खत को लेकर घर वापस आ गया। ख़त को अपने तकिए के नीचे रख दिया। सफर का सामान तैयार किया। रात घर में गुज़ारी और सुबह मंज़िल-ए-मक़सूद पर रवाना हो गया। वह इस बात से लाइल्म था कि बादशाह ने उसके साथ क्या चाल चली है।
इधर जैसे ही फिरोज़ नज़र से ओझल हुआ, बादशाह चुपके से फिरोज़ के घर पहुंचा और आहिस्ता से फिरोज़ के घर का दरवाज़ा खटखटाया। फिरोज़ की बीवी ने कहा- कौन है?
बादशाह ने कहा- मैं बादशाह हूँ, तुम्हारे शौहर का मालिक। तो उसने दरवाज़ा खोला।
बादशाह अन्दर आकर बैठ गया। फिरोज़ की बीवी ने हैरान होकर कहा- आज बादशाह सलामत यहाँ हमारे गरीब खाने में?
बादशाह ने कहा- मैं यहाँ मेहमान बनकर आया हूँ।
फिरोज़ की बीवी ने बादशाह का मतलब समझ कर कहा- मैं अल्लाह की पनाह चाहती हूँ, आपके इस तरह आने से मुझे कोई खैर नजर नहीं आ रही।
बादशाह ने गुस्से में कहा- ऐ औरत, क्या कह रही है तू? शायद तूने मुझे पहचाना नहीं, मैं बादशाह हूँ, तुम्हारे शौहर का मालिक।
फिरोज़ की बीवी ने कहा- बादशाह सलामत, मैं जानती हूँ कि आप ही बादशाह हैं, यह भी जानती हूँ कि आप मेरे शौहर के मालिक हैं, लेकिन गुस्ताख़ी माफ़ हो, बुज़ुर्ग कह गए हैं कि शेर को अगरचे जितनी ही भूख लगी हो वह मुर्दार, झूठन तो नहीं खाना शुरू कर देता।
उस औरत ने सच की हिम्मत से और कहा- बादशाह सलामत, आप उस कटोरे में पानी पीने आए हैं जिसमें आपके कुत्ते ने पानी पिया है।
बादशाह उस औरत की बातों से बड़ा शर्मसार हुआ और उसको छोड़ कर महल वापस चला गया। लेकिन जल्दी में अपनी चप्पलें वहीं भूल गया।
यह सब तो बादशाह की तरफ से हुआ।
इधर अब फिरोज़ को आधे रास्ते में याद आया कि जो ख़त बादशाह ने उसे दिया था वह तो घर पर तकिये के नीचे ही छूट गया है।
उसने घोड़े को तेज़ी से वापस मोड़ा और अपने घर की तरफ लपका। फिरोज़ अपने घर पहुँचा और बीवी से कहा कि ख़त यहीं भूल गया हूँ।
जब तकिए के नीचे से ख़त निकाल रहा था तो उसकी नज़र पलंग के नीचे पड़े बादशाह की चप्पलों पर पड़ी जो वह जल्दी में भूल गया था।
फिरोज़ का सर चकरा कर रह गया और वह समझ गया कि बादशाह ने उसे सफर पर सिर्फ इसलिए भेजा ताकि वह अपना मतलब पूरा कर ले ।
बीवी से या किसी से भी कुछ बताए बगैर फिरोज़ चुपचाप घर से निकला। ख़त लेकर वह चल पड़ा और ख़त वहाँ पहुँचाया जहाँ बादशाह ने कहा था। ख़त का जवाब भी लिया बादशाह के पास वापस आया। बाादशाह ने उसे इनाम के तौर पर 100 दीनार दिए यानी सोने की मुहरें।
फिरोज़ दिनार लेकर बाज़ार गया और औरतों के इस्तेमाल के कीमती कपड़े और कुछ तोहफ़े भी खरीद लिए। घर पहुंच कर बीवी को सलाम किया और कहा चलो तुम्हारे मायके चलते हैं।
बीवी ने पूछा- यह क्या है? उसने कहा- बादशाह ने इनाम दिया है और मैं चाहता हूँ कि तुम ये नये लिबास पहन कर अपने घर वालों को भी दिखाओ।
बीवी ने कहा- जैसा आप चाहें।
बीवी तैयार हुई और अपने वालिदैन के घर अपने शौहर के साथ रवाना हुई।
दामाद और बेटी और उनके लाए गए तोहफ़ों को देख कर वह लोग बहुत खुश हुए।
फिरोज़ बीवी को छोड़कर वापस अपने घर आ गया।
एक महीना गुज़रने के बावजूद ना बीवी का हाल पूछा और ना उसको वापस बुलाया।
फिर कुछ दिन बाद उसकी बीवी के भाई फ़िरोज से मिलने आए और उनसे कहा- आप हमें हमारी बहन से अपने गुस्से और नाराज़गी की वजह बताएं जो आप उसे उसके मायके छोड़ आए हैं वरना हम आपको क़ाज़ी के सामने पेश करेंगे।
फ़िरोज ने कहा- अगर तुम चाहो तो यह भी कर लो लेकिन मेरे ज़िम्मे तुम्हारी बहन का कोई हक बाक़ी नहीं जो मैंने अदा ना किया हो।
आख़िरकार वो लोग अपना मामले को क़ाज़ी के पास ले गए। क़ाज़ी ने फिरोज़ को भी बुलवाया।
उस वक्त क़ाज़ी बादशाह के पास ही बैठा हुआ था।
लड़की के भाइयों ने कहा- अल्लाह बादशाह सलामत और क़ाज़ी साहब को सह सलामत रखे।
क़ाज़ी साहब, हमने एक सर-सब्ज़ बाग, दरख्त फलों से भरे हुए और साथ में मीठे पानी का कुआं इस शख्स के हवाले में दिया था, तो इस शख्स ने हमारा बाग उजाड़ दिया, सारे फल खा लिए, दरख़्त काट लिए और कुएं को खराब करके बन्द कर दिया।
क़ाज़ी ने फिरोज़ की तरफ मुख़ातिब होकर पूछा- हां तो लड़के बताओ, इस बारे में तुम क्या कहते हो?
फिरोज़ ने कहा- क़ाज़ी साहब, जो बाग मुझे दिया गया था वह उससे बेहतर हालत में मैंने उसे वापस किया है।
क़ाज़ी ने पूछा- क्या इस ने बाग तुम्हारे हवाले वैसी ही हालत में वापस किया है जैसे पहले था?
उन्होंने कहा- हाँ, वैसे ही हालत में वापस किया है, लेकिन हम इन जनाब से बाग वापस करने की वजह जानना चाहते हैं।
क़ाज़ी ने कहा- हाँ फिरोज़, तुम इस बारे में क्या कहना चाहते हो?
फिरोज़ ने कहा- क़ाज़ी साहब, मैंने बाग किसी नफ़रत या गुबार की वजह से नहीं छोड़ा। बल्कि इसलिए छोड़ा कि एक दिन जब मैं बाग में आया तो उसमें मैंने शेर के पंजों के निशान देखे, तो मुझे खौफ हुआ कि शेर मुझे खा जाएगा, इसलिए शेर के डर की वजह से मैंने बाग में जाना बंद कर दिया।
गाव तकिये पर टेक लगाए बैठे बादशाह ये सब कुछ सुन रहा था, वह उठ कर बैठ गया।
उसने कहा- फिरोज़, अपने बाग की तरफ अमन और मुतमइन होकर जाओ। अल्लाह की क़सम इसमें कोई शक नहीं कि शेर तुम्हारे बाग आया था, लेकिन वह वहाँ पर ना तो कोई असर छोड़ सका ना कोई पत्ता तोड़ सका और ना ही कोई फल खा सका, वह वहाँ पर थोड़ी देर रहा और मायूस होकर लौट गया और खुदा की क़सम, तुम्हारे बाग के गिर्द लगी मज़बूत दीवारों वाला बाग मैंने और कहीं नहीं देखा।
फिरोज़ अपने घर लौट आया और अपनी बीवी को घर वापस ले आया।ना तो क़ाज़ी को मालूम पड़ा और ना किसी और को ही कि माजरा है क्या।
क्या खूब बेहतर है अपने राज़ को छुपाना कि लोगों को पता ना चले, अपने घरों के भेद किसी पर ज़ाहिर ना होने दें।
Day: June 28, 2025
न्याय का अनोखा तरीका:
बादशाह और गुलाम की बीवी….
एक बादशाह अपने महल की छत पर टहल रहा था। टहलते-टहलते उसकी नज़र महल के नज़दीक घर की छत पर पड़ी जिस पर एक बहुत खूबसूरत औरत कपड़े सुखा रही थी।
बादशाह ने अपनी एक बांदी को बुलाकर पूछा- किसकी बीवी है यह? बांदी ने कहा- बादशाह सलामत, यह आपके गुलाम फिरोज़ की बीवी है।
बादशाह नीचे उतरा। बादशाह पर उस औरत के हुस्नो-जमाल का जादू-सा छा गया था। उसने फिरोज़ को बुलवाया। फिरोज़ हाज़िर हुआ तो बादशाह ने उससे कहा- फिरोज़, हमारा एक काम है, हमारा यह खत फलां मुल्क के बादशाह को दे आओ और इसका जवाब भी उनसे ले आना।
फिरोज़ उस खत को लेकर घर वापस आ गया। ख़त को अपने तकिए के नीचे रख दिया। सफर का सामान तैयार किया। रात घर में गुज़ारी और सुबह मंज़िल-ए-मक़सूद पर रवाना हो गया। वह इस बात से लाइल्म था कि बादशाह ने उसके साथ क्या चाल चली है।
इधर जैसे ही फिरोज़ नज़र से ओझल हुआ, बादशाह चुपके से फिरोज़ के घर पहुंचा और आहिस्ता से फिरोज़ के घर का दरवाज़ा खटखटाया। फिरोज़ की बीवी ने कहा- कौन है?
बादशाह ने कहा- मैं बादशाह हूँ, तुम्हारे शौहर का मालिक। तो उसने दरवाज़ा खोला।
बादशाह अन्दर आकर बैठ गया। फिरोज़ की बीवी ने हैरान होकर कहा- आज बादशाह सलामत यहाँ हमारे गरीब खाने में?
बादशाह ने कहा- मैं यहाँ मेहमान बनकर आया हूँ।
फिरोज़ की बीवी ने बादशाह का मतलब समझ कर कहा- मैं अल्लाह की पनाह चाहती हूँ, आपके इस तरह आने से मुझे कोई खैर नजर नहीं आ रही।
बादशाह ने गुस्से में कहा- ऐ औरत, क्या कह रही है तू? शायद तूने मुझे पहचाना नहीं, मैं बादशाह हूँ, तुम्हारे शौहर का मालिक।
फिरोज़ की बीवी ने कहा- बादशाह सलामत, मैं जानती हूँ कि आप ही बादशाह हैं, यह भी जानती हूँ कि आप मेरे शौहर के मालिक हैं, लेकिन गुस्ताख़ी माफ़ हो, बुज़ुर्ग कह गए हैं कि शेर को अगरचे जितनी ही भूख लगी हो वह मुर्दार, झूठन तो नहीं खाना शुरू कर देता।
उस औरत ने सच की हिम्मत से और कहा- बादशाह सलामत, आप उस कटोरे में पानी पीने आए हैं जिसमें आपके कुत्ते ने पानी पिया है।
बादशाह उस औरत की बातों से बड़ा शर्मसार हुआ और उसको छोड़ कर महल वापस चला गया। लेकिन जल्दी में अपनी चप्पलें वहीं भूल गया।
यह सब तो बादशाह की तरफ से हुआ।
इधर अब फिरोज़ को आधे रास्ते में याद आया कि जो ख़त बादशाह ने उसे दिया था वह तो घर पर तकिये के नीचे ही छूट गया है।
उसने घोड़े को तेज़ी से वापस मोड़ा और अपने घर की तरफ लपका। फिरोज़ अपने घर पहुँचा और बीवी से कहा कि ख़त यहीं भूल गया हूँ।
जब तकिए के नीचे से ख़त निकाल रहा था तो उसकी नज़र पलंग के नीचे पड़े बादशाह की चप्पलों पर पड़ी जो वह जल्दी में भूल गया था।
फिरोज़ का सर चकरा कर रह गया और वह समझ गया कि बादशाह ने उसे सफर पर सिर्फ इसलिए भेजा ताकि वह अपना मतलब पूरा कर ले ।
बीवी से या किसी से भी कुछ बताए बगैर फिरोज़ चुपचाप घर से निकला। ख़त लेकर वह चल पड़ा और ख़त वहाँ पहुँचाया जहाँ बादशाह ने कहा था। ख़त का जवाब भी लिया बादशाह के पास वापस आया। बाादशाह ने उसे इनाम के तौर पर 100 दीनार दिए यानी सोने की मुहरें।
फिरोज़ दिनार लेकर बाज़ार गया और औरतों के इस्तेमाल के कीमती कपड़े और कुछ तोहफ़े भी खरीद लिए। घर पहुंच कर बीवी को सलाम किया और कहा चलो तुम्हारे मायके चलते हैं।
बीवी ने पूछा- यह क्या है? उसने कहा- बादशाह ने इनाम दिया है और मैं चाहता हूँ कि तुम ये नये लिबास पहन कर अपने घर वालों को भी दिखाओ।
बीवी ने कहा- जैसा आप चाहें।
बीवी तैयार हुई और अपने वालिदैन के घर अपने शौहर के साथ रवाना हुई।
दामाद और बेटी और उनके लाए गए तोहफ़ों को देख कर वह लोग बहुत खुश हुए।
फिरोज़ बीवी को छोड़कर वापस अपने घर आ गया।
एक महीना गुज़रने के बावजूद ना बीवी का हाल पूछा और ना उसको वापस बुलाया।
फिर कुछ दिन बाद उसकी बीवी के भाई फ़िरोज से मिलने आए और उनसे कहा- आप हमें हमारी बहन से अपने गुस्से और नाराज़गी की वजह बताएं जो आप उसे उसके मायके छोड़ आए हैं वरना हम आपको क़ाज़ी के सामने पेश करेंगे।
फ़िरोज ने कहा- अगर तुम चाहो तो यह भी कर लो लेकिन मेरे ज़िम्मे तुम्हारी बहन का कोई हक बाक़ी नहीं जो मैंने अदा ना किया हो।
आख़िरकार वो लोग अपना मामले को क़ाज़ी के पास ले गए। क़ाज़ी ने फिरोज़ को भी बुलवाया।
उस वक्त क़ाज़ी बादशाह के पास ही बैठा हुआ था।
लड़की के भाइयों ने कहा- अल्लाह बादशाह सलामत और क़ाज़ी साहब को सह सलामत रखे।
क़ाज़ी साहब, हमने एक सर-सब्ज़ बाग, दरख्त फलों से भरे हुए और साथ में मीठे पानी का कुआं इस शख्स के हवाले में दिया था, तो इस शख्स ने हमारा बाग उजाड़ दिया, सारे फल खा लिए, दरख़्त काट लिए और कुएं को खराब करके बन्द कर दिया।
क़ाज़ी ने फिरोज़ की तरफ मुख़ातिब होकर पूछा- हां तो लड़के बताओ, इस बारे में तुम क्या कहते हो?
फिरोज़ ने कहा- क़ाज़ी साहब, जो बाग मुझे दिया गया था वह उससे बेहतर हालत में मैंने उसे वापस किया है।
क़ाज़ी ने पूछा- क्या इस ने बाग तुम्हारे हवाले वैसी ही हालत में वापस किया है जैसे पहले था?
उन्होंने कहा- हाँ, वैसे ही हालत में वापस किया है, लेकिन हम इन जनाब से बाग वापस करने की वजह जानना चाहते हैं।
क़ाज़ी ने कहा- हाँ फिरोज़, तुम इस बारे में क्या कहना चाहते हो?
फिरोज़ ने कहा- क़ाज़ी साहब, मैंने बाग किसी नफ़रत या गुबार की वजह से नहीं छोड़ा। बल्कि इसलिए छोड़ा कि एक दिन जब मैं बाग में आया तो उसमें मैंने शेर के पंजों के निशान देखे, तो मुझे खौफ हुआ कि शेर मुझे खा जाएगा, इसलिए शेर के डर की वजह से मैंने बाग में जाना बंद कर दिया।
गाव तकिये पर टेक लगाए बैठे बादशाह ये सब कुछ सुन रहा था, वह उठ कर बैठ गया।
उसने कहा- फिरोज़, अपने बाग की तरफ अमन और मुतमइन होकर जाओ। अल्लाह की क़सम इसमें कोई शक नहीं कि शेर तुम्हारे बाग आया था, लेकिन वह वहाँ पर ना तो कोई असर छोड़ सका ना कोई पत्ता तोड़ सका और ना ही कोई फल खा सका, वह वहाँ पर थोड़ी देर रहा और मायूस होकर लौट गया और खुदा की क़सम, तुम्हारे बाग के गिर्द लगी मज़बूत दीवारों वाला बाग मैंने और कहीं नहीं देखा।
फिरोज़ अपने घर लौट आया और अपनी बीवी को घर वापस ले आया।ना तो क़ाज़ी को मालूम पड़ा और ना किसी और को ही कि माजरा है क्या।
क्या खूब बेहतर है अपने राज़ को छुपाना कि लोगों को पता ना चले, अपने घरों के भेद किसी पर ज़ाहिर ना होने दें।
“ફાધર ઓફ મોર્ડન ટેરરિઝમ” ના પ્રણેતા “યાસર અરાફાત”.
વિશ્વના ૧૦૩ દેશો દ્વારા આતંકવાદી જાહેર કરાયેલા અને ૮ વિમાનોના હાઇજેકર, ૨૦૦૦ લોકોના ખૂની, આતંકવાદી યાસીર અરાફાતને કોંગ્રેસ દ્વારા જ પ્રથમ આંતરરાષ્ટ્રીય પુરસ્કારથી સન્માનિત કરવામાં આવ્યા હતા.
ઇન્દિરા ગાંધીએ તેમને 5 કરોડ રૂપિયા રોકડા આપ્યા, જ્યારે રાજીવ ગાંધીએ એક ડગલું આગળ વધીને તેમને મુસાફરી માટે બોઇંગ 747 ભેટમાં આપ્યું.
ઇન્દિરા ગાંધીએ તેમને “નેહરુ શાંતિ” પુરસ્કાર આપ્યો હતો અને રાજીવ ગાંધીએ તેમને “ઇન્દિરા ગાંધી આંતરરાષ્ટ્રીય શાંતિ પુરસ્કાર” આપ્યો હતો.
જ્યારે યાસર અરાફાતે ઇઝરાયલ સામે ‘પેલેસ્ટાઇન’ને મુસ્લિમ રાષ્ટ્ર તરીકે જાહેર કર્યું, ત્યારે પેલેસ્ટાઇનને માન્યતા આપનાર પ્રથમ દેશ “ધર્મનિરપેક્ષ ભારત” હતો.
છતાં એ જ યાસર અરાફાતે OIC ની બેઠકમાં પાકિસ્તાનને ટેકો આપ્યો અને કહ્યું – “કાશ્મીર પાકિસ્તાનનો એક ભાગ છે અને જો પાકિસ્તાન કાશ્મીર લેવા માટે સેના મોકલે છે, તો આપણી પેલેસ્ટાઇન લિબરેશન આર્મી પણ તેમાં જોડાશે.”
*કોંગ્રેસના શાસનકાળ દરમિયાન આ દેશની રાજદ્વારી અને વિદેશ નીતિ આ હતી*
ઘા ખૂબ ઊંડા છે…યાદ રાખો!!!
અષાઢી બીજ
*અષાઢી બીજ ઉપરના છંદ, દુહા અને ગીત માણીએ.*
___
અષાઢ ઉચ્ચારમ્, મેઘ મલ્હારમ્
બની બહારમ્, જલધારમ્
દાદુર ડક્કારમ્, મયુર પુકારમ્
તડિતા તારમ્, વિસ્તારમ્
ના લહી સંભારમ્, પ્યારો અપારમ્
નંદકુમારમ્ નિરખ્યારી
કહે રાધે પ્યારી, હું બલિહારી
ગોકુળ આવો ગિરધારી
શ્રાવણ જલ બરસે, સુંદર સરસેં
બાદલ ભરસે, અંબરસેં
તરુવર વિરિવરસે, લતા લહરસે
નદિયાં પરસે, સાગરસેં
દંપતી દુઃખ દરસે, સેજ સમરસેં
લગત જહરસેં, દુઃખકારી
કહે રાધે પ્યારી, હું બલિહારી
ગોકુળ આવો ગિરધારી
ભાદ્રવટ ભરિયા, ગિરિવર હરિયા
પ્રેમ પ્રસરિયા, તન તરિયા
મથુરામેં ગરિયા, ફેરન ફરિયા
કુબજા વરિયા, વસ કરિયાં
વ્રજરાજ વિસરિયા, કાજન સરિયા
મન નહિ ઠરિયા, હું હારી
કહે રાધે પ્યારી, હું બલિહારી
ગોકુળ આવો ગિરધારી
આસો મહિનારી, આસ વધારી
દન દશરારી, દરશારી
નવનિધિ નિહારી, ચઢી અટારી
વાટ સંભારી, મથુરારી
ભ્રખુભાન દુલારી, કહત પુકારી
તમે થીયારી તકરારી
કહે રાધે પ્યારી, હું બલિહારી
ગોકુળ આવો ગિરધારી…
___
ગહકે મોર *( મયુર )* જિંગોરિયા અને વાદળ ગરજે વીજ
રુદાને રાણો સાંભર્યો, આતો આવી અષાઢી બીજ
___
આષાઢી સાંજના અંબર ગાજે,
અંબર ગાજે, મેઘાડંબર ગાજે.
માતેલા મોરલા *( મયુર )* ના ટૌ’કા બોલે,
ટૌ’કા બોલે, ધીરી ઢેલડ ડોલે.
ગરવા ગોવાળીયાના પાવા વાગે,
પાવા વાગે, સૂતી ગોપી જાગે.
વીરાની વાડીઓમાં અમૃત રેલે,
અમૃત રેલે, ભાભી ઝરમર ઝીલે.
ભાભીની રાતીચોળ ચુંદડી ભીંજે,
ચુંદડી ભીંજે, ખોળે બેટો રીઝે.
___
મઠો અસાંજો કચ્છ,
મઠા અસાંજા માડું ને મઠી અસાંજી રીત,
મઠી અસાંજી ગાલિયું,
ને મઠી અસાંજી અષાઢી બીજ…
ગજ્જણ ગરજે ને મોરલા *( મયુર )* બોલેં,
મથે ચમકેતી વીજ,
હલો પાંજે કચ્છડે મેં,
અજ આવઈ અષાઢી બીજ…
અન્ન વધે, ધન વધે,
શાંતિ ને હેત વધે, વધે દયાભાવ,
નવો વરે આંકે ફળે, હી જ અસાંજો શુભભાવ…
ખારી ધરતી, ખારો પાણી
ને મઠા માડું, હી પાંજી નિશાની,
આવઈ અષાઢી બીજ મજાજી,
*આંકે નવે વરેં જી જજી વધાઈ…*
___
આષાઢી સાંજનાં અંબર ગાજે
અંબર ગાજે,મેઘાડંબર ગાજે !
—આષાઢી.
માતેલા મોરલા *( મયુર )* ના ટૌકા બોલે
ટૌકા બોલે, ધીરી ઢેલડ ડોલે.—
આષાઢી .
ગરવા ગોવાળિયાના પાવા વાગે
પાવા વાગે,સૂતી ગોપી જાગે.
—આષાઢી .
વીરાની વાડીઓમાં અમૃત રેલે,
અમૃત રેલે, ભાભી ઝરમર ઝીલે
—આષાઢી.
ભાભીની રાતીચોળ ચૂંદડ ભીંજે,
ચૂંદડભીંજે,ખોળે બેટો રીઝે.
—આષાઢી.
આષાઢી સાંજનાં અંબર ગાજે
અંબર ગાજે મેઘાડંબર ગાજે !
___
મારો સાહ્યબો અષાઢીલો મેઘ છે સખી,
એને વરસંતા લાગે છે વાર…
પણ, વરસે ત્યારે અનરાધાર… !
મળવા આવે ત્યારે બોલે ના કાંઇ
એના શ્વાસોમાં વાગે શરણાઇ
આઘે રહીને વ્હાલ વરસાવે વ્હાલમા
લાગે કે નખશિખ ભીંજાઇ
મારો પીયુજી હૈયાનો હાર,
એને વરસંતા લાગે છો વાર…
પણ, વરસે ત્યારે અનરાધાર… !
મારો સાહ્યબો અષાઢીલો મેઘ…
ઉપરથી લાગે છે કોરોધાકોર
એની ભીતર ઘેરાતું આકાશ
આષાઢી અણસારો ઓળખતા આવડે તો
ચોમાસુ છલકે ચોપાસ
ગમે એના વિના ના લગાર
એને વરસંતા લાગે છો વાર…
પણ, વરસે ત્યારે અનરાધાર… !
મારો સાહ્યબો અષાઢીલો મેઘ…
મારો સાહ્યબો અષાઢીલો મેઘ…
___
અષાઢી બીજ, મથે ચમકેતી વીજ
કે મનડો મુજો હેતથી ઉભરાજે ,
વરસેતો મીં , પંઢકે જલીયાં આંઉ કીં?
એનકે નેરી મુજી અખ શરમાજે ..
ગજ્જણ જા સૂર ને મોર *( મયુર )* જા ટહુકાર,
જાણે નવા કો’ક રાગ પ્યા સોણાજે ,
મોસમ આય મઠડ઼ી ને મટ્ટી પઇ ફોરે,
ઈ કુધરત જો રૂપ કીં ભૂલાજે ?
કચ્છડે જો ધોસ્ત મઠો મીં આય આયો ,
*નવે વરેજીયું વધામણીયું* સોણાજે ,
મઠડ઼ો વતન ને એનજા મઠડ઼ા ઐં માડ઼ુ,
*અસીં કચ્છી ઐંયું ગર્વથી ચોવાજે ..*
___
કોટે મોર *( મયુર )* ટહુક્યા, વાદળ ચમકી વીજ,
મારા વાલા ને સોરઠ સાંભળ્યો,
જોને આવી અષાઢી બીજ.
એ…. સૌને અષાઢી બીજના રામ રામ
અને ખૂબ ખૂબ શુભકામનાઓ
અષાઢી બીજ
ભક્તો ને મળવાનો અલગ છે મિજાજ,
મળવા આવ્યો છે આજ મારો જગન્નાથ.
હિન્દૂ પંચાગ પ્રમાણે અષાઢ માસ ના શુક્લ પક્ષની બીજ એટલે અષાઢી બીજ. આ તહેવારને રથયાત્રા અથવા રથ તહેવાર પણ કહેવામાં આવે છે. આ તહેવારનું મુખ્ય કેન્દ્ર જગન્નાથ પુરી મંદિર છે, જગન્નાથ મંદિર ચાર હિન્દૂ તીર્થસ્થાનોમાંનું એક છે જે ચાર યાત્રાધામો તરીકે ઓળખાય છે, જે ઓડિશા રાજ્યમાં સ્થિત છે. ભગવાન જગન્નાથ ભગવાન વિષ્ણુનું એક સ્વરૂપ માનવામાં આવે છે અને વૈષ્ણવ ધર્મના અનુયાયીઓ દ્વારા પણ આદરણીય છે. જગન્નાથનો શાબ્દિક અર્થ બ્રહ્માંડનો ભગવાન છે. જેની અપેક્ષા કોઈના જીવનકાળ દરમિયાન થવાની છે. ભગવાન જગન્નાથની પૂજા તેમના ભાઈ બલભદ્ર અને તેમની બહેન દેવી સુભદ્રા સાથે કરવામાં આવે છે.
કહેવાય છે કે એક વાર ભગવાન કૃષ્ણ તેમના ભાઈ ભગવાન બલરામ સાથે દ્વારકાની બહાર ગયા હતા. ત્યારે કૃષ્ણ ભગવાનની ૧૬૧૦૮ રાણીઓએ રોહિણી માતાને (બલરામની માતા) પુછ્યુ કે અમે કૃષ્ણ ભગવાનની આટલી સેવા કરીએ છે છતા કૃષ્ણ ભગવાન આખો દિવસ રાધાનું નામ કેમ લે છે. ત્યારે રોહિણી માતા બોલયા જો કૃષ્ણ અને બલરામ રાજમહેલમા ન પ્રવેશે તો હું કહું. રાણીઓએ વિચાર કરીને સુભદ્રાને દરવાજાની બહાર ધ્યાન રાખવા ઉભા રાખ્યા અને કહ્યુ કે કોઇને અંદર પ્રવેશવા ન દેતા. પછી રોહિણી માતાએ કથા ચાલુ કરી. સુભદ્રા દરવાજા પર કાન રાખીને અંદરની કથા સાંભળવા લાગ્યા. ત્યારે કૃષ્ણ અને બલરામ પાછા આવ્યા તો એમણે જોયુ કે સુભદ્રા દરવાજા પર કાન રાખીને ઉભા છે. કૃષ્ણ અને બલરામ રાજમહેલમાં પ્રવેશવા ગયા તો સુભદ્રાએ તેમને રોક્યા. તો કૃષ્ણ અને બલરામ સુભદ્રાની જેમ દરવાજા પર કાન રાખીને અંદરની કથા સાંભળવા લાગ્યા. ત્યારે અચાનક ભક્તિના ભાવને લીધે ત્રણેના હાથ અને પગ સંકોચાવા માંડ્યા અને આંખો મોટી થવા માંડી. ત્યારે કૃષ્ણ ભગવાનને મળવા નારદ મુનિ દ્વારકા આવ્યા તો તેમણે જોયુ કે કૃષ્ણ ભગવાનના હાથ અને પગ સંકોચાઇ ગયા હતા અને આંખો મોટી થઈ ગઈ હતી. નારદ મુનિએ કૃષ્ણ ભગવાનને કહ્યું કે તમારુ આ રૂપ જગતને બતાવો. તો કૃષ્ણ ભગવાને નારદ મુનિને આ રૂપ ત્રેતાયુગમાં જગતને બતાવવાનુ વચન આપ્યુ.
ભારતમાં મુખ્ય રથયાત્રા જગન્નાથ પુરીની રથયાત્રા છે, આ ઉપરાંત અનેક શહેરોમાં આ જ દિવસે રથયાત્રાનું આયોજન કરવામાં આવે છે. ગુજરાતમાં અમદાવાદનાં જગન્નાથ મંદિરેથી નીકળતી રથયાત્રા ગુજરાતની સૌથી મોટી રથયાત્રા છે. દરરોજ ભક્તોએ ભગવાનનાં દર્શન કરવા ભગવાન પાસે જવું પડે છે, પરંતુ રથયાત્રાનાં દિવસે ભગવાન સ્વયં સામે ચાલીને પોતાના ભક્તો પાસે જાય છે.
જગન્નાથ (કૃષ્ણ), સુભદ્રા અને બલરામની મૂર્તિઓનું જગન્નાથ મંદિરમાં તો આખું વર્ષ પૂજન અર્ચન કરાય જ છે પણ વર્ષમાં એક વખત, અષાઢી બીજના દિવસે, ત્રણે મૂર્તિઓને મોટા મોટા રથમાં પધરાવી બડા ડન્ડા તરીકે ઓળખાતી પુરીની મુખ્ય બજારમાં થઈ આશરે ત્રણ કિ.મી. દૂર સ્થિત ગુંડિચા મંદિરે લવાય છે અને જાહેર જનતાને દર્શનનો લાભ આપવામાં આવે છે. આ રથ ખુબ જ મોટાં પૈડાંવાળા, સંપૂર્ણ કાષ્ટનાં બનેલા હોય છે. જે દર વર્ષે નવા બનાવાય છે અને તેને ભાવિકજનો દ્વારા ખેંચીને લઈ જવાય છે. જગન્નાથજીનો રથ આશરે ૪૫ ફિટ ઊંચો અને ૩૫ ફીટનો ચોરસ ઘેરાવો ધરાવતો હોય છે જેને બનાવતા બે માસ જેટલો સમય લાગે છે.
મૂર્તિઓને જગન્નાથ મંદિરેથી રથમાં ગુંડિચા મંદિરે લઈ જવાય છે. જ્યાં તે નવ દિવસ સુધી રહે છે. તે પછી, મૂર્તિઓ ફરી રથ પર બિરાજીને શ્રી મંદિરે પધારે છે એને “બહુડા યાત્રા” કહે છે. આ પરત વેળાની યાત્રામાં ત્રણે રથ મૌસીમાં મંદિરે વિરામ લે છે અને ત્યાં ભાવિકો “પોડા પીઠા”નો પ્રસાદ લે છે.
જગન્નાથની નગરયાત્રા જે રથમાં નીકળે છે તેનુ નામ નંદીઘોષ છે. કહેવાય છે કે આ રથ ઈન્દ્ર દ્વારા આપવામાં આવેલ છે, આ રથને સંપૂર્ણ રૂપે પીળા રંગથી શણગારવામાં આવે છે. ભાઈ બળભદ્રને મળેલ રથ તાલવનના દેવતાઓએ આપેલ હોવાથી તેનુ નામ તાલ ધ્વજ છે અને સુભદ્રાના રથનુ નામ પદ્માધ્વજ છે. રથયાત્રા દરમિયાન દોરડાઓ દ્વારા રથને ખેંચવાના કાર્યને એક અત્યંત ધાર્મિક કાર્ય માનવામાં આવે છે, આ માન્યતા જ વિશ્વભરના લાખો પ્રવાસીઓને રથયાત્રા દરમિયાન આકર્ષે છે.
અષાઢી બીજ એટલે કચ્છનું નવું વર્ષ. નવા વર્ષની ઉજવણીના ભાગરૂપે કચ્છની પહેલી રાજધાની લાખિયારવીરાને ખાસ શણગારવામાં આવ્યું હતું. કચ્છભરમાં નવ વર્ષના વધામણા કરવામાં આવે છે. અષાઢી બીજના દિવસે જ કેમ કચ્છનું નવું વર્ષ શરૂ થાય છે, તેનો ઇતિહાસ પણ રસપ્રદ છે, ૧૬૦૫ માં કચ્છના પ્રથમ મહારાવે તેની સ્થાપના કરી હતી. કચ્છના રાજા જામ લાખો ફૂલાણી રાજ્યની સીમા નક્કી કરવા અને છેડો શોધવા માટે નીકળ્યા હતા, પરંતુ તેમને સફળતા મળી નહીં. એ સમયે અષાઢ મહિનો શરૂ થયો હતો અને વરસાદ પણ વધુ પડવાથી ચારે કોર હરિયાળી ફેલાયેલી હતી. જે જોઇને રાજા પ્રસન્ન થયા અને અષાઢી બીજના દિવસને કચ્છનું નવું વર્ષ તરીકે ઉજવવાનું ફરમાન કર્યું હતું. ત્યારથી કચ્છમાં આ દિવસને નવા વર્ષ તરીકે ઉજવવામાં આવે છે. આશરે ૮૬૦ વર્ષથી કચ્છી માડુંઓ અષાઢી બીજના દિનને નવા વર્ષ તરીકે ધામધૂમથી ઉજવતા આવ્યા છે.
ખેડુતો પોતાના ખેતીના સાધનોની પુજા કરે છે. ઘરની બહાર દીવા અને રોશની કરી, ભગવાનને તથા વડીલોને પગે લાગી મીઠાઇઓ એક બીજાને ખવડાવી સર્વેને નવા વર્ષની શુભેચ્છા આપે છે.
ભગવાન શ્રીકૃષ્ણ, બલારામ અને સુભદ્રાની પ્રતિમાઓ સાથે દર વર્ષે ત્રણ વિશાળ રથમાં ભવ્ય શોભાયાત્રા કાઢવામાં આવે છે, જનકપુરથી જગન્નાથ પુરીના મંદિરે ભક્તો દ્વારા વિશાળ રથ ખેંચાય છે. દર 12 વર્ષે મૂર્તિઓ બદલવામાં આવે છે – નવી મૂર્તિઓ પણ અધૂરી રહે છે..
જાણવા જેવું
જગનાથ પુરીમાં દર વર્ષે ભગવાનનાં ત્રણે રથો નવેસરથી તૈયાર કરવામાં આવે છે.
આ રથોની ઉંચાઇ લગભગ ૪૫ ફુટ (૪-૫ માળ) જેટલી હોય છે.
પુરીનાં જગન્નાથ મંદિરમાં ભારતીય હિંદુ સિવાય અન્યને પ્રવેશ મળતો નથી.
રથયાત્રાને દિવસે નાત જાતનાં ભેદ ભાવ વગર હર કોઇ દર્શન કરી શકે છે તથા રથ ખેંચી શકે છે.
અમદાવાદની રથયાત્રામાં દર વર્ષે ફણગાવેલાં મગ, કાકડી, કેરી અને જાંબુનો હજારો (૩૦,૦૦૦-૪૦,૦૦૦) કીલો પ્રસાદ વહેંચવામાં આવે છે.
પુરીની રથયાત્રામાં જગન્નાથનાં રથનું નામ નંદીઘોષ છે.
અંગ્રેજી ભાષામાં, અતિશક્તિશાળી જેને રોકી ન શકાય તેવું, રસ્તામાં આવનાર તમામ અવરોધોને કચડી કાઢનાર, વગેરે અર્થમાં વપરાતો શબ્દ ‘જગરનોટ’ (Juggernaut), જગન્નાથપુરીની રથયાત્રા પરથી લેવામાં આવેલ છે.
🔰આપણી સંસ્કૃતિ આપણો વારસો 🔰
जब इंदिरा गांधी को बताया गया कि उनका प्रिय बेटा कैंब्रिज में एक रेस्टोरेंट कम बार में वेटर का काम कर रही एंटोनियो माइनो के प्यार के चक्कर में है
तब इंदिरा गांधी ने कई लोगों को राजीव गांधी को समझाने के काम में लगाया
उसमें उस वक्त कैंब्रिज में प्रोफेसर सुब्रमण्यम स्वामी भी थे और उस वक्त कैंब्रिज में पढ़ रही बेनजीर भुट्टो भी थी
बेनजीर भुट्टो और इंदिरा गांधी में एक मां और पुत्री जैसा रिश्ता था क्योंकि इंदिरा गांधी की जीवनी पर लिखी किताब जो उनकी सहेली पुपुल जयकर ने लिखा है उसमें उन्होंने लिखा है कि इंदिरा गांधी बेनजीर भुट्टो को बहुत मानती थी
आगे पढ़िए बहुत मज़ा आएगा 👇
सबने राजीव गांधी को ऊंच-नीच प्रतिष्ठा इत्यादि समझाया फिर जब इंदिरा गांधी को यह भी पता चला इस एंटोनियो माइनो का बाप इटली का एक अपराधी है जो कभी मुसोलिनी की फासीवादी संगठन में रह चुका है और एक दो बार नहीं बल्कि 26 बार जेल जा चुका है और यह लड़की अपने घर बार-बार आ रहे पुलिस से तंग आकर ही एक शरणार्थी के रूप में कैंब्रिज में आई है और एक रेस्टोरेंट कम बार में वेटर की नौकरी करके अपना गुजारा कर रही है तब इंदिरा गांधी और भी ज्यादा परेशान हो गई और उस लड़की की शिक्षा मात्र नाइंथ क्लास ही थी।
राजीव गांधी नहीं माने और कहते हैं कि बच्चों की जिद के आगे बड़े बड़े लोग हार जाते हैं
उसके बाद एंटोनियो माइनो को भारत बुलाया गया और इंदिरा गांधी ने कुछ दिनों तक हिंदी और भारतीय तौर तरीके सीखने के लिए उसे अमिताभ बच्चन के घर ठहराया
जहां अमिताभ बच्चन की मां स्वर्गीय तेजी बच्चन और अमिताभ बच्चन के पिता तथा अजीताभ बच्चन अमिताभ बच्चन दोनों भाई सब लोग जो भारतीय संस्कृति के तौर तरीके सिखाने लगे।
फिर राजीव गांधी और एंटोनियो माइनो उर्फ सोनिया गांधी की सगाई वही अमिताभ बच्चन के बंगले में हुई थी जिसमें सोनिया गांधी के मां का पूरा रस्म अमिताभ बच्चन की मां श्रीमती तेजी बच्चन ने निभाया था।
खैर ये तो पहला पार्ट है अब दूसरा पार्ट जानिए जो बेहद ज्यादा खतरनाक है ।
अमिताभ बच्चन परिवार दशकों तक कांग्रेस का वफादार रहा राजीव गांधी और अमिताभ बच्चन अच्छे दोस्त थे ।
राजीव गांधी के कहने पर अपने फिल्मी कैरियर के पीक के दौरान अमिताभ बच्चन ने फिल्मी दुनिया छोड़कर राजनीति में कदम रखा इलाहाबाद से चुनाव लड़े और तब के बहुत बड़े नेता हेमवती नंदन बहुगुणा की जमानत जप्त करवा दी।
सोचिए आज जो यह कांग्रेसी चमचे जगह-जगह एंटोनियो माइनो उर्फ सोनिया गांधी को मां बता रहे हैं भारतीय संस्कृति से ओतप्रोत बता रहे हैं इन कांग्रेसी चमचों को पता होना चाहिए की सनातन संस्कृति में जन्म देने वाली मां से भी बड़ा दर्जा कन्यादान देने वाली मां का होता है और सोनिया गांधी सिर्फ और सिर्फ घमंड अहंकार से ही अपनी कन्यादान करने वाली मां तेजी बच्चन के अंतिम संस्कार में नहीं गई ।
और ऐसी हरकत एक विदेशी संस्कृति में पली-बढ़ी और विदेशी संस्कृति को मानने वाली महिला ही कर सकती है कभी कोई भारतीय संस्कृति वाली महिला नहीं कर सकती।
लेख को पढ़ने के लिए आपका धन्यवाद।
પ્રગટ થયું: ગુજરાતી મિડ-ડે ૨૮ જુન ૨૦૨૫
ચલ મન મુંબઈ નગરી
રંગીલા, મોજીલા પ્રેમ આહુજાનું મોત: અકસ્માત કે ખૂન?
___________________________________________________________________________
દીપક મહેતા
)૨૮ જુન ૨૦૨૫ માટે)
ધોબી તળાવ પાસે આવેલું મેટ્રો એટલે એક જમાનાનું મુંબઈનું સૌથી વધુ ‘પોશ’ થિયેટર. જ્યાં જુઓ ત્યાં લાલ અને ગુલાબી રંગની ભરમાર. દાખલ થાવ કે તરત લાલ યુનિફોર્મ પહેરેલા ખિદમતગાર સ્વાગત કરે. લાલ ગાલીચા પાથરેલાં આરસનાં પગથિયાં ચડીને ઉપર જાવ તો સામે દેખાય જે.જે. સ્કૂલ ઓફ આર્ટના વિદ્યાર્થીઓએ કરેલાં ભીંતચિત્રો. ૧૯૩૮ના જુન મહિનાની પાંચમી તારીખે ઉદ્ઘાટન થયું ત્યારથી અંગ્રેજી ફિલ્મોના ચાહકો માટે તો જાણે દેવળ બની ગયું. એ વખતે આ થિયેટર MGM કંપનીની માલિકીનું હતું અને વર્ષો સુધી અહીં માત્ર એ કંપનીની ફિલ્મો જ બતાવવામાં આવતી.
૧૯૫૯ના એપ્રિલની ૨૭મી તારીખે બપોરનો શો શરૂ થાય એ પહેલાં સિલ્વિયા નાણાવટી પોતાનાં ત્રણ બાળકોને લઈને મોટરમાંથી ઊતરી. ઘણા દિવસથી બાળકો કહેતાં હતાં કે અમારે Tom Thumb ફિલ્મ જોવા જવું છે. સિલ્વિયા જાણતી હતી કે બાળકોને મજા પડે તેવી આ મ્યુઝીકલ ફેન્ટસી છે. મૂળ કથા પ્રખ્યાત પરીકથા લેખકો ગ્રિમ બ્રધર્સની, નામે થમ્બલિંગ. એક નાનકડો અંગૂઠા જેવડો છોકરડો. આપણે એને ‘અન્ગૂઠિયો’ કહી શકીએ.એનો પનારો પડે છે બે ખતરનાક ચોરો સાથે. શરીરની નહિ, પણ બુદ્ધિની તાકાત વડે આ ચોરોને એ છોકરો કઈ રીતે હંફાવે છે એની વાત બાળકોને રસ પડે એ રીતે ફિલ્મમાં કહેવાઈ છે.
બાળકો તો ફિલ્મ જોવામાં મશગૂલ. પણ સિલ્વિયા? એનું મન તો ક્યાં ક્યાં ભટકી રહ્યું છે. પોતાનો પનારો પણ બે પુરુષો સાથે પડ્યો છે. એક પતિ, એક પ્રેમી. ના, બેમાંથી એકે ખતરનાક નથી. પણ પોતાના જીવનમાં આ બંનેનું સાથે હોવું, એ તો ખતરનાક બની શકે. ત્યાં તો બીજું મન કહે છે: નાહકની ચિંતા ન કર. બધાં સારાં વાનાં થઈ રહેશે. પતિ કાવસને ઇન્ડિયન નેવીની નોકરી અંગેનું અગત્યનું કામ આવી પડ્યું એટલે એ ફિલ્મ જોવા આવી ન શક્યો. પણ કહ્યું હતું કે શો પૂરો થવાના ટાઈમે મોટર લઈને આવી જઈશ. પછી બધા સાથે જમવા જશું.
જમવા! ગઈ કાલે સવારે પોતે પતિની સાથે જમવા બેઠી હતી. બાળકોએ પહેલાં જમી લીધું હતું. એટલે જમતી વખતે બંને એકલાં હતાં. અને જમતાં જમતાં કાવસે હળવેકથી પૂછ્યું હતું: ‘તારી તબિયત તો સારી રહે છે ને ડાર્લિંગ?’ ‘કેમ એવું પૂછે છે?’ ‘આજકાલ તું મારાથી અળગી ને અળગી રહેવા લાગી છે. પહેલાંના કોયલ જેવા પ્રેમના ટહૂકા સાંભળવા મળતા નથી.’ પોતે જવાબ ન આપ્યો. કેવી રીતે આપે? ખોટું બોલવું નહોતું. સાચું બોલાય તેમ નહોતું. અને ગઈ કાલે રાતે ફરી એ જ સવાલ પૂછાયો, પણ વધુ સ્પષ્ટ રીતે. ‘દિવસે તો ઠીક, રાતે બેડ રૂમમાં પણ તું તરત પડખું ફરીને સૂઈ જાય છે. નહિ પહેલાની જેમ ચુંબન, નહિ આલિંગન!’ ‘અત્યારે મને બહુ ઊંઘ આવે છે. સવારે વાત કરશું.’
અને સવારે ચા પીતાં ફરી એ જ સવાલ. હવે આ રોજની ઉલટ તપાસ સહન નહિ થાય. સાચેસાચું કહેવું જ પડશે. જે થવાનું હોય તે છો થાય. ‘જો કાવસ! હવે તુને સાચ્ચેસાચ્ચું કહેવું જ પડશે. મારું મન એક બીજા મરદ તરફ ઢળ્યું છે.’ ‘કોણ છે એ ના_ય_ક? હું એને ઓળખું છું?’ ‘હા. આપણો બંનેનો દોસ્ત પ્રેમ આહુજા.’ ‘ફક્ત મન ઢળ્યું છે? કે તન પણ?’
સિલ્વિયાએ જવાબ ન આપ્યો, પણ આંખો ઢાળી દીધી. કાવસ જવાબ સમજી ગયો. વધુ કશી વાત કરવાને બદલે છાપું હાથમાં લઈ લીધું. પોતાનું મોઢું ઢંકાય એ રીતે બંને પાનાં ખોલીને વાંચવા લાગ્યો, કે વાંચવાનો દેખાવ કરવા લાગ્યો. સિલ્વિયા પણ મૂંગી મૂંગી ચા પીવા લાગી. થોડા દિવસ પહેલાં બહેનપણી સાથે એક જલસામાં ગઈ હતી. ત્યાં એક ગાયકે શું ગાયું હતું? ગીત, ગઝલ, કવ્વાલી? જે હોય તે. પણ શબ્દો બરાબર યાદ રહી ગયા હતા:
कोई कटारी कर मरे, कोई मरे बिख खाय,
प्रीती ऐसी कीजीये, हाय करे जीव जाय!
થોડી વાર પછી એકાએક કાવસે કહેલું: ‘હું તો નહિ આવી શકું, પણ તું આજે બાળકોને Tom Thumb ફિલ્મ જોવા લઈ જા. હું તમને મેટ્રો ઉતારીને મારા કામે જઈશ અને પછી શો પૂરો થાય ત્યારે તમને લેવા આવીશ.’ ત્રણે બાળકો ફિલ્મ જોઈને રાજીનાં રેડ થતાં હતાં. સિલ્વિયા પડદા તરફ તાકી રહી હતી છતાં કશું જોતી નહોતી.
પિક્ચર પૂરું થયું અને સિલ્વિયા બાળકોને લઈને થિયેટરમાંથી બહાર નીકળી. જુએ છે તો આ શું? સામે ઊભાં હતાં કાવસનાં માઈજી અને બાવાજી. ‘અરે! આ તો બચ્ચાંઓ માટેનું પિક્ચર છે. તમે જોવા આવ્યાં?’ ‘ના. અમે તો તને અને બચ્ચાંઓને લેવા આવ્યાં છીએ. જલદી મોટરમાં બેસી જાવ.’ બાળકો તો દાદા-દાદીને જોઈ ખુશ ખુશાલ. પણ સિલ્વિયાએ કહ્યું: પણ કાવસ લેવા આવવાનો છે. અમુને અહીં નહિ જુએ તો તેને ચિંતા થશે.’ ‘નહિ થાય. અમે એને કહી દીધું છે.’
બધાં મોટરમાં બેસી ગયાં. થોડે દૂર ગયાં ત્યાં સિલ્વિયાને ખ્યાલ આવ્યો કે મોટર કોલાબાના ઘર તરફ નહિ, કાવસનાં મમ્મા-ડેડીના ઘર તરફ જઈ રહી છે. તેણે પૂછ્યું: ‘કેમ આ તરફ ગાડી લો છો? આજે જતી વખતે કાવસ ઘરની ચાવી ભૂલી ગયા છે. એ આવશે તો ઘર કઈ રીતે ઉઘાડશે?’ મમ્મા એટલું જ બોલ્યાં: ‘એ બધી વાતો ઘરે જઈને.’ હવે સિલ્વિયાને લાગ્યું કે કહો ન કહો, પણ કાવસ ઘણી વાર બોલે છે તેમ ‘દાળમાં કૈંક કાળું છે.’
ઘર આવ્યું. કાવસના બાવાજીએ બાળકોને કહ્યું: ‘તમારે થોડી વાર કંપાઉંડમાં રમવું છે ને?’ બાળકો તો ખુશ ખુશ. કાવસનાં મમ્મા-ડેડી સાથે સિલ્વિયા તેમના ઘરે આવી. કાવસનાં મમ્મા સિલ્વિયા માટે અને પોતાના માટીડા માટે પાણી લઈ આવ્યાં. પાણી પીધા પછી કાવસના ડેડીએ બોલવાનું શરૂ કર્યું: ‘જો બેટા! મારે તને એક અકસ્માતના સમાચાર આપવાના છે.’ ‘અકસ્માત? કોને થયો? કાવસને?’ ‘ના. તમારા મિત્ર પ્રેમ આહુજાને?’ ‘એટલે કાવસ મેટ્રો પર નહિ આવ્યો?’ ‘એ નહિ આવી શક્યો?’ ‘પણ કેમ?’ ‘કારણ અત્યારે એ નેવલ કસ્ટડીમાં છે.’ ‘કોણ કાવસ? નેવલ કસ્ટડીમાં? કેમ?’ ‘જો દિકરા! મને જે માલમ છે, અને જેટલું માલમ છે, એ તુને કેહુચ. સાચું ખોટું તો ખોદાયજી જાને. તમુને મેટ્રો મૂકીને કાવસ સીધો તેના શીપ INS Mysore પર ગયો.’ કાવસના ડેડીને એકાએક ઉધરસ ચડી.
તેમની ઉધરસ હેઠી બેસે ત્યાં સુધી પ્રિય વાચક, આપણે કાવાસ જે શિપ પર હતો તે આઈએનએસ માઈસોર વિષે થોડી વાત કરી લઈએ. એનું અસલ નામ એચએમએસ નાઈજીરિયા. ગ્રેટ બ્રિટનની વિકર્સ આર્મસ્ટ્રોંગ નામની કંપનીએ બાંધેલી ૧૯૩૯ના જુલાઈની ૧૮મી તારીખે ગ્રેટ બ્રિટનના રોયલ નેવીમાં જોડાયેલી. આપણો દેશ આઝાદ થયો તે પછી સરકારે આ લડાયક સ્ટીમર રોયલ નેવી પાસેથી ખરીદી લીધી. ૧૯૫૭ના ઓગસ્ટની ૨૯મી તારીખે તે વિધિવત ઇન્ડિયન નેવીમાં જોડાઈ.૧૯૮૫ના ઓગસ્ટની ૨૦મી તારીખે તેને નેવીમાંથી બરખાસ્ત કરવામાં આવી અને ભંગારવાડે મોકલવામાં આવી. ૧૬૯.૩ મીટરની તેની લંબાઈ. વધુમાં વધુ પહોળાઈ ૧૮.૯ મીટર. ઝડપ ૩૩ નોટ (દરિયાઈ માઈલ) જુદા જુદા પ્રકારની કુલ ૫૫ તોપ. ૧૯૭૧ના બાંગલાદેશ યુદ્ધ વખતે ઇન્ડિયન નેવીએ ‘ઓપરેશન ત્રિશુલ’ દ્વારા ચોથી ડિસેમ્બરની રાતે કરાચી બંદર પર તોપમારો કરી તેને ભારે નુકસાન પહોચાડ્યું ત્યારે એ હુમલાની આગેવાની આઈએનએસ માઈસોરે લીધી હતી. આ હુમલા પછી કરાચી શહેર સાત દિવસ સુધી બળતું રહ્યું હતું. ઓપરેશન ત્રિશુલની આગેવાની એડમિરલ એસ.એમ. નંદાએ લીધી હતી. ઇન્ડિયન નેવીના આ અનન્ય વિજયની યાદમાં દર વરસે ચોથી ડિસેમ્બરે ‘નેવી ડે’ ઉજવવામાં આવે છે. પણ પછી ૧૯૭૫થી આઈએનએસ માઈસોરનો ઉપયોગ નવા કેડેટોને તાલીમ આપવા માટે થયો. આ સ્ટીમરનો મોટો (મુદ્રાવાક્ય) તૈતરેય ઉપનિષદમાંથી લેવામાં આવ્યો હતો: ना बिभेति कदाचन – ડરવું નહિ, કદિ કોઈથી. સિલ્વિયા વિચારતી હતી: કાવસ પણ કોઈથી ડરે એવો નહોતો.
કાવસના બાવાજીની ઉધરસ બેઠી એટલે સિલ્વિયાએ પૂછ્યું: ‘પણ કાવસ શીપ પર શું કામ ગીયો?’ ‘પોતાની રિવોલ્વર લેવા.’ ‘પણ લશ્કરનો તો નિયમ છે કે જ્યારે ડ્યૂટી પર હો ત્યારે જ લશ્કરી હથિયાર સાથે રાખી શકાય. ડ્યૂટી પૂરી થાય એટલે દરેક સૈનિકે પોતાની પાસેનું હથિયાર આર્મરીમાં જમા કરાવી દેવું પડે.’
‘હા, દિકરા. પણ કાવસે જઈને કહ્યું કે આજે રાતે હું મોટર લઈને ઔરંગાબાદ જવાનો છું. રસ્તામાં ગાઢ જંગલ આવે છે જેમાં જંગલી પશુઓ હોય છે. એટલે મારે મારી રિવોલ્વર સેલ્ફ ડિફેન્સ માટે સાથે રાખવી છે. અને કાવસ પર વિશ્વાસ મૂકી આર્મરીના ઓફિસરે તેને સર્વિસ રિવોલ્વર આપી. એક જાડા કાગળનું, પીળા રંગનું, મોટું કવર લીધું. તેના પર કાળી શાહીવાળી પેનથી નામ લખ્યું: કમાન્ડર કે. નાણાવટી. પછી તેની પિસ્તોલ એ કવરમાં મૂકીને કવર બંધ કર્યું અને ઇન્ડિયન નેવીનું સીલ લગાડ્યું. પછી શું થયું હશે એ સિલ્વિયા સમજી ગઈ હતી. છતાં પૂછ્યું: ‘પછી શું થયું?’ ‘પછી કાવસ ગીયો પ્રેમ આહુજાને ઘેરે. બંને વચ્ચે કંઈ બાબતે ઝગરો થિયો. કાવસના હાથમાંનું કવર પ્રેમ ઝૂંટવી લેવા ગયો. બંને વચ્ચે ઝપાઝપી થઈ. અને અકસ્માત જ કાવસની પિસ્તોલમાંથી છૂટેલી બે ગોળી આહુજાને વાગી અને તે બાથરૂમમાં જ ફસડાઈ પડ્યો.’
ખરેખર શું થયું હશે તે સિલ્વિયા સમજી ગઈ. ના, આ અકસ્માત નહોતો. પણ તો શું હતું? જે હતું એનો વિચાર કરતાં સિલ્વિયા ડઘાઈ ગઈ. કાવસ સાથે સવારે થયેલી વાતના શબ્દો તેના કાનમાં ઘંટની જેમ વાગવા લાગ્યા: ‘જો કાવસ! હવે તુને સાચ્ચેસાચ્ચું કહેવું જ પડશે. મારું મન એક બીજા મરદ તરફ ઢળ્યું છે.’ ‘કોણ છે એ ના_ય_ક? હું એને ઓળખું છું?’ ‘હા. આપરો બંનેનો દોસ્ત પ્રેમ આહુજા.’ સિલ્વિયા વિચારી રહી: મેં આ વાત કાવસને નહિ કહી હોતે તો? તો આવું બનિયું નહિ હોતે, કદાચ. પણ આવી વાતને હૈયામાં ધરબી રાખીને જીવાત કઈ રીતે? અને જીવાત તો કેવું?
એ જ વખતે સિલ્વિયાના ખભા પર હાથ મૂકીને મમ્મા બોલ્યાં: આ આખી વાતનું સેવટ નઈ આવે તાં વેર તારે અને બચ્ચાંઓએ અહીં, અમારી સાથે જ રહેવાનું છે. સિલ્વિયા કશો જવાબ આપે તે પહેલાં કંપાઉંડમાં રમતાં બાળકો ઘરે આવ્યાં અને કહેવા લાગ્યાં: ‘મમ્મા, મમ્મા, અહીં કંપાઉંડમાં રમવાની બહુ મજા આવે છે. અમારે ઘરે નથી જવું, અહીં જ રહેવું છે.’ સિલ્વિયા માંડ માંડ એક જ શબ્દ બોલી શકી: ‘ઓકે’.
deepakbmehta@gmail.com
XXX XXX XXX
Free Hindi eBooks 