Share this:

ગામના પાન ગલ્લા પર એક સારા કપડાં પેહરેલ છોકરો…
મોઢામાં માવો ખાતો કાયમ બેઠેલો જોવા મળે…

એટલે થોડું કુતૂહલ વશ પૂછી જોયું…

કે તું કેમ અહીં બેસી રહે છે ???
કામ ધંધો કેમ કરતો નથી ??? 🥺

મને કહે… મારી મરજી… કેમ ? 😡

મે આગળ પૂછ્યું…
તારા લગ્ન થઈ ગયાં છે ? 🤔

તો કહે હા…

કેવી રીતે કર્યા..? 🤔

તો કહે જુઓ…
મુખ્યમંત્રી આદર્શ વિવાહ યોજના અંતર્ગત…
શ્રમકાર્ડ દ્વારા 30 હજાર મળ્યા… અને
આંતરજાતી લગ્ન કરવાથી 2.50 લાખ મળ્યા…
થઈ ગયા લગ્ન…

જો છોકરા થશે તો… ખર્ચ કેવી રીતે કાઢીશ…??? 🤔

જુઓ…
જનની સુરક્ષા યોજનામાં
પ્રસૂતિ મફત… અને સરકાર 1500 રૂપિયા પણ આપે છે… અને
શ્રમકાર્ડ દ્વારા મહિલા પ્રસુતિ યોજનામાં 20000 મળે છે…

બોલો બીજું કંઈ ?

મને જાણવાની તાલાવેલી થઈ કે છોકરા ને ભણાવશે કેવી રીતે ???  🤔🤔

ગુટકાની પિચકારી મારતા બોલ્યો… 💨💦

જુઓ સરકારી શાળા માં
શિક્ષણ મફત…
ગણવેશ, નોટબુક, ચોપડા મફત…
મધ્યાહન ભોજન યોજનામાં છોકરાનું એક ટાઈમ જમવાનું થઈ મફત થઈ જાય… 😃

તો ઘર ખર્ચ નું શું…??? 🤔

જુઓ
માં-બાપને વૃદ્ધત્વ પેન્શન યોજનામાં પેન્શન મળે છેઃ
અને
BPL કાર્ડમાં
1 રૂપિયામાં કિલો ચોખા મળે…
2 રૂપિયે કિલો ઘઉં મળે…
ખાંડ મળે…
બસ પછી શું… 😇

નાની છોકરી ને સ્કૂલ માંથી સાઇકલ મળી છે… અને
છોકરા ને લેપટોપ મળ્યું છે… 😊

મે પૂછ્યું,
મોટા થશે પછી શું ??? 🤔

જુઓ યોજના તૈયાર છે…

BPL કાર્ડ દ્વારા
એડમિશન મળી જશે… અને
સ્કોલરશીપથી ડિગ્રી મેળવી લેશે… 😁

Oh my God… 🥴

મે માથું ખંજવાળીને પૂછ્યું…

માં-બાપને તીરથ યાત્રા કરવા લઈ જવા કમાવું તો પડશે ને ??? 🤔

એ હસવા લાગ્યો… 😀😃😄

કહે ના ભાઈ ના…

મુખ્ય મંત્રી તીર્થ યાત્રા યોજના અંતર્ગત…
તેમને જાત્રા કરવા મોકલી પણ આપ્યા છે… 😂

મારાથી ના રહેવાયું… પૂછ્યું…

માંદા પડશે તો… ખર્ચ કેવી રીતે કરીશ ??? 😢

તો કહે આયુષ્ય માન કાર્ડ છે…
5 લાખ સુધી મફત સારવાર…

hahaha 😂😂😂😂…

મને ગુસ્સો આવી ગયો…

મેં કહ્યુ…

માતા પિતાના અગ્નિ સંસ્કાર માટે તો કમાવું નહીં પડે ??? 🤔

તો તે કહે…
લાકડા તો સરકાર મફત આપે છે…

અને તમારા જેવા મોટાં માથાઓ…
સોરી…
દાનવીરો છે…
જમણવારથી લઇ બધી વિધિના પૈસા મળી જશે… 😬

દોસ્ત પણ…
તું આટલા સારા કપડાં પહેરી ને કેવી રીતે ફરે છે ??? 🤔

જો ભાઈ…
મારા બાપે તાલુકા કક્ષાએ અરજી કરી હતી કે ઘર અમારું પૂરમાં તણાઈ ગયું…

જોવા કોઈ ના આવ્યું પણ… સરપંચે અમને…
ગૌચરમાં ઘર બાંધવાની જગ્યા આપી…
એટલે ઘર બની ગયું…
નામ ઉપર પણ ચઢી ગયું…
એટલે 5 ગણા ભાવે વેચી માર્યું…
અને એ પૈસાથી… જગ્યા લઇ મસ્ત ઘર બનાવી લીધું… 🏬

આવા હું એકલો નહીં…
દેશમાં લાખો મફતિયા… છે 🤗

અને
તમે નોકરી કરો એટલે ટેકસ ભરવો જ પડે છે…
તે અમારા માટે જ ને !!! 😅😂🤣

હું માથું ખંજવાળતા વિચાર કરવા લાગ્યો… 😨

અર્થ શાસ્ત્રીને ટક્કર મારે એવો આ ભડનો દીકરો કહેવાય…

👌👌👌

હાલો આવા વધુ લોકો માટે આપણે હજી વધુ કમાયે વધુ ટેકસ ભરીયે… અને દેશનો (?) વિકાસ કરીએ…
😏😒😞😔😟😕

Share this:

कहानी: “गणित के मास्टर जी और ट्रांसफर का जादुई सूत्र”

राजस्थान के गांव ढींगड़ा का सरकारी स्कूल वैसे तो छोटा था, लेकिन वहां के टीचर इतने पुराने थे कि लगता था जैसे स्वतंत्रता संग्राम में भी पढ़ा चुके हों।
यहां के गणित के मास्टर रघुनंदन प्रसाद हर सुबह साइकिल से आते और स्कूल की घंटी से पहले हाजिर हो जाते—जैसे स्कूल न हुआ, कोई ट्रेन हो जो छूट न जाए।
मास्टर जी पढ़ाते थे गणित, लेकिन असल में वो लड़ रहे थे ज़िंदगी के सबसे कठिन सवाल से —
“ट्रांसफर कब होगा?”
एक दिन मास्टर जी स्कूल की मीटिंग में सुने कि “गुप्ता सर को डेपुटेशन में भिजवा दिया गया है भिवाड़ी!”
मास्टर जी की आंखें चमक उठीं,
“अरे वाह! डेपुटेशन! ये तो कोई नया जादुई मंत्र है!”
अब मास्टर जी जुट गए इस मंत्र को समझने में। पहले तो सोचा कि RTI डालें—फिर याद आया, उनकी पेंशन का हिसाब भी RTI से नहीं आया, तो इस से क्या ही आएगा!
फिर एक दिन चाय की दुकान पर पता चला कि “डेपुटेशन योग्यता से नहीं, ‘जुड़ाव’ से होता है।”
“किससे जुड़ाव?” मास्टर जी ने पूछा।
“ऊपरवाले से!” दुकानदार ने आंख मारते हुए जवाब दिया।
मास्टर जी थोड़े उलझे, “मतलब भगवान?”
“नहीं, प्रधान जी के जीजा जी से!”
अब मास्टर जी ने गांव में अपने सभी ‘जुड़ाव’ खंगाल डाले—भाई का साला, साले का मामा, मामा का पेंटर दोस्त—सब के सब या तो बेरोजगार थे या खुद ट्रांसफर का सपना देख रहे थे।
इधर गुप्ता सर 6 महीने में ही टेढ़ा मुंह बनाते स्कूल से विदा हो लिए और व्हाट्सएप स्टेटस में लिखा—
“डेपुटेशन – माय न्यू अड्डा।”
गांव के बाकी मास्टर हक्के-बक्के!
“हम तो पढ़ाने आए थे, ये तो राजनीति निकली!”
मास्टर जी को भी चिढ़ सी होने लगी, लेकिन वो हार मानने वालों में से नहीं थे।
बीईओ ऑफिस में मास्टर जी ने पूछा:
“साहब, मेरे ट्रांसफर का क्या हुआ?”
साहब बोले:
“अरे मास्टर जी, डेपुटेशन ट्रांसफर नहीं होता। ये तो शिक्षण व्यवस्थार्थ विशेष स्थिति है!”
मास्टर जी बोले:
“तो साहब, हमारे घर की भी ‘व्यवस्था’ कई सालों से डगमगाई है, वहां कब भेजा जाएगा?”
स्कूल के बच्चों को भी अब मास्टर जी की तकलीफ समझ आने लगी थी।
एक दिन मास्टर जी ने सवाल पूछा:
“अगर 15 साल से ट्रांसफर नहीं हुआ, और बाकी के 3 लोग मंत्री जी से पहचान बनाकर डेपुटेशन पर निकल गए, तो बाकी कितने मास्टर जी दुखी होंगे?”
पीछे से लड्डू बोला:
“सभी दुखी होंगे मास्टर जी!
फिर उन्होंने चालाकी से बच्चों को ट्रांसफर एप्लिकेशन लिखना सिखाया।
“प्रिय शिक्षा विभाग, कृपया हमारे मास्टर जी को हमारी मम्मी के पास ट्रांसफर कर दीजिए ताकि वो रोज टिफिन ला सकें।”
सच कहूं, ये चिट्ठियां इतनी प्यारी थीं कि किसी भी विभागीय अफसर का दिल पिघल जाए—अगर उन्हें कभी भेजी जातीं तो। लेकिन मास्टर जी ने उन्हें संभालकर अपनी डायरी में चिपका दिया।
एक दिन अचानक ही गांव में चर्चा उठी—”अब ट्रांसफर पॉलिसी आ रही है, सब मेरिट से होगा!”
मास्टर जी ने फिर डायरी निकाली, फिर लिखा—
“अबकी बार पक्का। ट्रांसफर होगा। जय शिक्षा।”
इधर, सरकार की ट्रांसफर पॉलिसी बनते-बनते राम मंदिर बन गया, चंद्रयान-3 चाँद पर पहुंच गया, लेकिन पॉलिसी अभी भी “ड्राफ्टिंग में है साहब”।
सरकार हर साल प्रेस कॉन्फ्रेंस में कहती:
“बहुत जल्द ट्रांसफर पॉलिसी आ रही है। पारदर्शी, निष्पक्ष और मेरिट आधारित!”
उसी दिन लड्डू ने पत्र लेखन में लिखा:
**”प्रिय सरकार जी,
आपने कहा था ट्रांसफर पॉलिसी आ रही है। अब लगता है ये पॉलिसी नहीं, Netflix की वेब सीरीज़ है – हर साल ‘कमिंग सून’।
प्लीज़ हमारे मास्टर जी को उनकी मम्मी (मतलब पत्नी) के पास भेज दो।
हम वादा करते हैं –
होमवर्क समय पर करेंगे,
प्रार्थना में ‘जय शिक्षा, जय ट्रांसफर’ बोलेंगे,
और दीवारों पर सिर्फ प्रेरणादायक नारे लिखेंगे!”
लड्डू का पत्र जब मास्टर जी ने डायरी में चिपकाया,
तो कुछ पल के लिए उनकी आंखें ठहर गईं।
कई सालों से वो अपने ट्रांसफर के लिए लड़ रहे थे—
कभी आवेदन से, कभी अर्ज़ी से, कभी जान-पहचान से और कभी उम्मीद से।
लेकिन पहली बार उन्हें लगा कि शायद उनका ट्रांसफर नहीं हुआ,
पर उनकी सोच, उनकी मेहनत, और उनका अपनापन…
वो इस गांव के बच्चों में ज़रूर ट्रांसफर हो गया।
शाम को स्कूल की घंटी बजी।
बच्चे चले गए। मास्टर जी अकेले स्टाफ रूम में बैठे रहे।
पुरानी डायरी के पन्नों को पलटा…
हर पन्ना एक असफल आवेदन की तरह सरसराया।
तभी एक बच्चा भागता हुआ आया—लड्डू।
उसने मास्टर जी को एक चित्र दिया—जिसमें एक मास्टर जी थे, हाथ में बैग लिए, और उनके पीछे लिखा था:
“मास्टर जी, आप ट्रांसफर न भी हो पाएं,
तो भी आप हमारे दिलों में तो हमेशा रहेंगे।
आपका स्कूल, आपकी क्लास, और आपकी बातें कभी नहीं जाएंगी।”
मास्टर जी ने चित्र देखा, चुपचाप मुस्कराए,
डायरी के आखिरी पन्ने पर लिखा:
“इस साल भी ट्रांसफर नहीं हुआ…
लेकिन शायद, अब इसकी ज़रूरत भी नहीं।
जहां प्यार मिले, वहीं सेवा करना सबसे बड़ा ट्रांसफर होता है।”
फिर नीचे लिखा:
“जय शिक्षा,
जय हर उस शिक्षक को,
जो बिना पोस्टिंग बदले,
किसी की ज़िंदगी बदल देता है…”

Share this:

ધોળું એટલું દૂધ,
અમે કહીએ એ જ શુધ્ધ
===============
   ભારતના પશુપાલન અને ડેરી ઉદ્યોગનો હૈડિયો દબાવી દેવાનો ખેલ આરંભાયો છે
================
બહુરાષ્ટ્રીય કંપનીઓ અને PETA,CWC,FIAPO જેવી સંસ્થાઓ મેદાનમાં
===============
   Vigan Milk (પૂર્ણ શાકાહારી)ના નામે કરુણાને બદલે કાતિલ ગોઠવણ
===============
‘અમૂલ બ્રાન્ડ’ને પાડી દઈ,ભારતીય ડેરી ઉદ્યોગને ખતમ કરવા તૈયારી
===============

       વ્યવહારુપણું અને વાસ્તવિકતાનો તસુભાર વિચાર વિનાના આદર્શો વેવલાઈ અને વ્યાપક બને તો હાનીકારક બને.એમાંય આ આદર્શાની ઢાલ આગળ કરી બદઈરાદા ચઢી આવે ત્યારે તો જો એ ઓળખી ન લેવાય તો મહા અનર્થ થાય અને આપત્તિજનક બને.

હમણાંથી ચાલેલી VEGAN ચળવળ આનું શ્રેષ્ઠ ઉદાહરણ છે.પૂર્ણ શાકાહાર (Vegan)એ વ્યક્તિ કે સમૂહ પસંદ કરે તો એમાં કશો વાંધો ન હોય.પરંતુ એ વ્યવસાયિક લક્ષ સાધનાનું માધ્યમ બને એટલે એનો ગેરફાયદો ઉઠાવવા ગોઠવણો શરુ થાય જ.

     તાજેતરમાં ભારતીય દૂધ ઉદ્યોગ સામે આવું દળકટક ચઢી આવ્યું છે.દૂધ એટલે સામાન્ય સમજ એવી છે કે દૂધાળાં જાનવરોના આઉં(આંચળ)માંથી જે મેળવાય છે એ.વિશ્વમાં ગાય,ભેંસ,બકરી,ઘેટી,ઘોડી,
ગધેડી,ઊંટડી,રેન્ડીયર અને યાકનાં દૂધ વપરાય છે.આ દૂધના આધારે ડેરી ઉત્પાદનો( Dairy Products) બને છે.

   Vegan milk એટલે કે શાકાહારી દૂધ.પ્રાકૃતિક છોડ,બીયાંમાંથી બને એ .આ દૂધ.બદામ,કાજુ,સોયા,ડાંગર,
નાળિયેર,જવ,અળસી,પહાડી બદામ(Hejal Nuts), મગફળીઅને હેમ્પ સીડ એટલે કે મારીજુઆનાનો ઉપયોગી હિસ્સો – આ બધાંમાંથી જે દૂધ બનાવાય છે એ vegan milk કે શાકાહારી દૂધ ગણાય છે.

    પશુ આધારિત દૂધ સીધું પશુને દોહીને મેળવાય છે.એ પ્રાકૃતિક છે.શાકાહારી દૂધ (Vegan milk) એ યાંત્રિક પ્રક્રિયા કરી મેળવાય છે.મતલબ એ ફેક્ટરી કે પ્લાન્ટ પ્રોડક્શન છે.

    દુનિયામાં દૂધ ઉત્પાદનમાં ભારત વિશ્વમાં પ્રથમ ક્રમે છે.ભારત અત્યારે 20 કરોડ ટનથી પણ વધુ દૂધનું ઉત્પાદન કરે છે.વિશ્વ સમગ્રના દૂધ ઉત્પાદનમાં ભારતનો હિસ્સો 22-23 ટકા છે.મતલબ કે ભારત જગતના ચોથા ભાગ જેટલું દૂધ ઉત્પાદન કરે છે.ભારતના દૂધ ઉત્પાદનનો વૃધ્ધિ રેશીયો પણ 20 ટકાથી વધુ છે.ભારતના દૂધ ઉત્પાદનમાં ભેંસ,ગાય અને બકરીનું દૂધ મુખ્ય છે.

     ભારતમાં પશુપાલન એ કૃષિનો એક ભાગ ગણાય છે.ભારતના સંગઠીત અને અસંગઠીત ક્ષેત્રનું દૂધ ઉત્પાદન મૂલ્ય 8 લાખ કરોડ રુપિયાનું છે.ભારતની સૌથી મોટી કૃષિ ઉપજ ઘઉં,કઠોળ કે ડાંગર નથી,દૂધ છે.ભારતની રાષ્ટ્રીય GDP માં દૂધનું પ્રદાન 4.2 ટકા છે.10 કરોડથી વધુ પરિવારો એક,બે કે ત્રણ પશુ રાખી જીવન નિર્વાહ અથવા પૂરક આવક મેળવે છે.દૂધ આધારિત ડેરી ઉદ્યોગ ભારતનો મોટો સહકારી ઉદ્યોગ છે.’અમૂલ’ બ્રાન્ડ વિશ્વમાં મોટું નામ ધરાવે છે.

   આ બધી તો ઍકેડેમિક બાબતો થઈ.હવે ઉમેરાય છે બજાર.ડેરી પ્રોડક્ટ્સનું (દૂધ,દહીં,ચીઝ,માખણ,પનીર,
ક્રિમ,છાશ,આઈસ્ક્રીમ,ચૉકલેટ્સ,વેલ્યુ એડેડ પ્રોડક્ટ્સ વ.) વૈશ્વીક બજાર ખૂબ મોટું છે ને વિસ્તરતું જાય છે.ભારત દૂધનું મોટું ઉત્પાદક છે એમ ભારત ડેરી પ્રોડક્ટ્સનું વિરાટ બજાર પણ છે.આંતરરાષ્ટ્રીય રાક્ષસી કદની ડેરી કંપનીઓની દાઢ આ જોઈને સળકી છે.

   પશુપાલન દ્વારા એ લોકો ભારત જેટલું દૂધ ઉત્પાદન કરી શકે એમ નથી.એ માટે બહુ મોટી જફા કરવી પડે.પરંતુ જો કારખાનાંમાં જ દૂધ બનાવી શકાય તો જંગી ઉત્પાદન કરુ શકાય.ન પશુ પાળવાં કે એને ઉછેરવાં.આ જાયન્ટ કંપનીઓ ફેક્ટરીઓમાં દૂધ બનાવવા માંડી છે.એને Vegan milk શાકાહારી દૂધના ઓઠા હેઠળ એ આગળ કરી રહી છે.જો ભારતમાં પશુદૂધને બિન શાકાહારી અને પશુઓ પરના જુલમ તરીકે ખપાવી શકાય તો કારખાંનાંમાં બનેલા દૂધનો વેપાર ધમધમાવી શકાય.આ મેલી મુરાદથી આખો કાંડ રચાયો છે.

    છાપાં,મૅગેઝીનો,વિજાણું માધ્યમો અને સોશ્યલ મીડિયા પર થોડા સમયથી ભારતની ડેરીઓ,વિશેષે ‘અમૂલ’ બ્રાન્ડ સામે ‘દૂધ એ સંપૂર્ણ ખોરાક નથી.દૂધ શાકાહારી નથી.,દૂધ મેળવવા પશુઓ પર અત્યાચાર થાય છે.’એવા સમાચારો,લેખ અને જાહેર ખબરોની ભરમાર ચાલી છે.

    આ બધામાં રાબેતા મુજબ હાડોહાડ ભારત વિરોધી વલણ ધરાવતી PETA(People for Ethical Treatment of Animals) ઉતરી.એની સાથે FIAPO (Federation of Indian Animal Protection Organisation),BWC (Beauty Without Crualty) જેવી સંસ્થાઓ જોડાઈ.આખો ખેલ શરું થયો.

   ભારતમાં વેપાર વિસ્તારવા  વિશ્વની મોટી ચૉકલેટ કંપની  Hershey India,Raw Pressery,Urban Platter,Nature vit,Eat Soya જેવી બહુરાષ્ટ્રીય કંપનીઓ ટાંપીને બેઠી છે.પ્રાણીજ દૂધનો એકડો નીકળી જાય તો પછી ફેક્ટરીઓમાં જ દૂધ પ્રોડક્ટસ તૈયાર કરી અબજો કમાઈ શકાય.

    આ આખા ખેલમાં નડતર રુપ છે ભારતની કેન્દ્રીય સંસ્થા FSSAI (The Food Safety and Standards Authority).આ સંસ્થા ભારતના ખાદ્ય પદાર્થોની વ્યાખ્યા અને ગુણવત્તા નક્કી કરે છે.આ સંસ્થાએ પ્લાન્ટ કે ફેક્ટરીમાં ઉત્પાદિત પદાર્થને (પ્રવાહી હોય કે દેખાવે દૂધ જેવું હોય તોય) ‘દૂધ’ ગણવાની ચોખ્ખી ના પાડી દીધી છે.પ્લાન્ટ આધારિત પીણાં દૂધ ન ગણાય એવી સ્પષ્ટતા આ સંસ્થાએ કરેલી છે.

    બહુરાષ્ટ્રીય કંપનીઓ પ્લાન્ટ પ્રોડક્ટને દૂધ તરીકે તો જ ચલાવી શકે જો મુખ્ય ખેલાડી ‘અમૂલ બ્રાન્ડ’ને મેદાનમાંથી હટાવે.ભારતમાં NDDB (National Dairy Development Board) હેઠળ મહત્તમ દૂધ ક્ષેત્ર સહકારી માળખામાં છે.એટલે એને પરાસ્ત કરવું અઘરું છે.’અમૂલ બ્રાન્ડ’ને પાડે તો જ ગઢ સર થાય.

    આ કંપનીઓએ આખી ચોપાટ બિછાવી.પહેલો ઘા ‘અમૂલ બ્રાન્ડ’ પર કર્યો.આગળ PETA અને BWC ને રાખી શરન ઈન્ડિયા નામની કંપનીએ ASCI(Advertizing Standerds Council of India) માં ‘અમૂલ બ્રાન્ડ’ સામે ફરિયાદ દાખલ કરી.એમણે બડી ચતુરાઈથી ત્રણ મુદ્દા ઉઠાવ્યા.(1) દૂધ એ સંપૂર્ણ આહાર નથી.દૂધ આરોગ્યને હાનિકારક છે.પ્લાન્ટ પ્રોડક્ટ દૂધ કરતાં એ ઓછું પોષણ મૂલ્ય ધરાવે છે. (2) ડેરી ઉદ્યોગ પશુ વિરુધ્ધ છે.પશુઓ પર ત્રાસ ગુજારાય છે.(3) પ્લાન્ટ આધારિત પીણાં ડેરી દૂધની તુલનાએ વધુ પર્યાવરણહિતેષી છે.

    લાંબી લડત અને વૈજ્ઞાનિક પુરાવાઓને આધારે ASCI એ ‘અમૂલ બ્રાન્ડ’ સામેની ફરિયાદ કાઢી નાખી.દૂધને સંપૂર્ણ આહાર જ ગણ્યું.

   અમૂલે આવી ફરિયાદો કરનાર કંપનીઓ અને સંસ્થાઓ સામે દિલ્હી હાઈકોર્ટમાં કેસ દાખલ કર્યો છે.

     આ બધી કંપનીઓ મહાકાય રાક્ષસી કદની આર્થિક અને આંતરરાષ્ટ્રિય રાજકીય શક્તિઓ ધરાવનારી છે.કેટલીક NGO  ને આગળ કરી ભારતમાં કાવતરાં પાડ પાડે છે.કરુણાના નામે એ કાતિલ ખેલ ખેલે છે.

   આ બધાંનો દુરાશય ભારતના દૂધ વ્યવસાયને તોડી નાખવાનો છે.પશુપાલક ખેડૂતો તારાજ થાય તો દેશમાં અસંતોષ ઉભો કરી શકાય અને પોતાની પ્રોડક્ટ્સ બઝાડી અબજો રૂપિયા રળ‌ી શકાય.

     જરાશી ગફલત ભારતના ડેરી ઉદ્યોગને અને પશુપાલનને ખતમ કરી શકે છે.
-Jashvant Raval(Anand)

याज्ञवल्क्य

ऐसी उपनिषद में प्यारी कथा है। याज्ञवल्क्य छोड़ कर जा रहा है।

जीवन के अंतिम दिन आ गए हैं और अब वह चाहता है कि दूर खो जाए किन्हीं पर्वतों की गुफाओं में।
उसकी दो पत्नियां थीं और बहुत धन था उसके पास। वह उस समय का प्रकांड पंडित था। उसका कोई मुकाबला नहीं था पंडितों में। तर्क में उसकी प्रतिष्ठा थी। ऐसी उसकी प्रतिष्ठा थी कि कहानी है कि जनक ने एक बार एक बहुत बड़ा सम्मेलन किया और एक हजार गौएं, उनके सींग सोने से मढ़वा कर और उनके ऊपर बहुमूल्य वस्त्र डाल कर महल के द्वार पर खड़ी कर दीं और कहा: जो पंडित विवाद जीतेगा, वह इन हजार गौओं को अपने साथ ले जाने का हकदार होगा। यह पुरस्कार है।

बड़े पंडित इकट्ठे हुए। दोपहर हो गई। बड़ा विवाद चला। कुछ तय भी नहीं हो पा रहा था कि कौन जीता, कौन हारा। और तब दोपहर को याज्ञवल्क्य आया अपने शिष्यों के साथ। दरवाजे पर उसने देखा–गौएं खड़ी-खड़ी सुबह से थक गई हैं, धूप में उनका पसीना बह रहा है। उसने अपने शिष्यों को कहा, ऐसा करो, तुम गौओं को खदेड़ कर घर ले जाओ, मैं विवाद निपटा कर आता हूं।

जनक की भी हिम्मत नहीं पड़ी यह कहने की कि यह क्या हिसाब हुआ, पहले विवाद तो जीतो! किसी एकाध पंडित ने कहा कि यह तो नियम के विपरीत है–पुरस्कार पहले ही!

लेकिन याज्ञवल्क्य ने कहा, मुझे भरोसा है। तुम फिक्र न करो। विवाद तो मैं जीत ही लूंगा, विवादों में क्या रखा है! लेकिन गौएं थक गई हैं, इन पर भी कुछ ध्यान करना जरूरी है।

शिष्यों से कहा, तुम फिक्र ही मत करो, बाकी मैं निपटा लूंगा।

शिष्य गौएं खदेड़ कर घर ले गए। याज्ञवल्क्य ने विवाद बाद में जीता। पुरस्कार पहले ले लिया। बड़ी प्रतिष्ठा का व्यक्ति था। बहुत धन उसके पास था। बड़े सम्राट उसके शिष्य थे। और जब वह जाने लगा, उसकी दो पत्नियां थीं, उसने उन दोनों पत्नियों को बुला कर कहा कि आधा-आधा धन तुम्हें बांट देता हूं। बहुत है, सात पीढ़ियों तक भी चुकेगा नहीं। इसलिए तुम निश्चिंत रहो, तुम्हें कोई अड़चन न आएगी। और मैं अब जंगल जा रहा हूं। अब मेरे अंतिम दिन आ गए। अब ये अंतिम दिन मैं परमात्मा के साथ समग्रता से लीन हो जाना चाहता हूं। अब मैं कोई और दूसरा प्रपंच नहीं चाहता। एक क्षण भी मैं किसी और बात में नहीं लगाना चाहता।

एक पत्नी तो बड़ी प्रसन्न हुई, क्योंकि इतना धन था याज्ञवल्क्य के पास, उसमें से आधा मुझे मिल रहा है, अब तो मजे ही मजे करूंगी। लेकिन दूसरी पत्नी ने कहा कि इसके पहले कि आप जाएं, एक प्रश्न का उत्तर दे दें। इस धन से आपको शांति मिली? इस धन से आपको आनंद मिला? इस धन से आपको परमात्मा मिला? अगर मिल गया तो फिर कहां जाते हो? और अगर नहीं मिला तो यह कचरा मुझे क्यों पकड़ाते हो? फिर मैं भी तुम्हारे साथ चलती हूं।

और याज्ञवल्क्य जीवन में पहली बार निरुत्तर खड़ा रहा। अब इस स्त्री को क्या कहे! कहे कि नहीं मिला, तो फिर बांटने की इतनी अकड़ क्या! बड़े गौरव से बांट रहा था कि देखो इतने हीरे-जवाहरात, इतना सोना, इतने रुपये, इतनी जमीन, इतना विस्तार! बड़े गौरव से बांट रहा था। उसमें थोड़ा अहंकार तो रहा ही होगा उस क्षण में कि देखो कितना दे जा रहा हूं! किस पति ने कभी अपनी पत्नियों को इतना दिया है! लेकिन दूसरी पत्नी ने उसके सारे अहंकार पर पानी फेर दिया। उसने कहा, अगर तुम्हें इससे कुछ भी नहीं मिला तो यह कचरा हमें क्यों पकड़ाते हो? यह उलझन हमारे ऊपर क्यों डाले जाते हो? अगर तुम इससे परेशान होकर जंगल जा रहे हो तो आज नहीं कल हमें भी जाना पड़ेगा। तो कल क्यों, आज ही क्यों नहीं? मैं चलती हूं तुम्हारे साथ।

तो जो धन बांट रहा है वह क्या खाक बांट रहा है! उसके पास कुछ और मूल्यवान नहीं है। और जो ज्ञान बांट रहा है, पाठशालाएं खोल रहा है, धर्मशास्त्र समझा रहा है, अगर उसने स्वयं ध्यान और समाधि में डुबकी नहीं मारी है, तो कचरा बांट रहा है। उसका कोई मूल्य नहीं है। बांटने योग्य तो बात एक ही है: परमात्मा। मगर उसे तुम तभी बांट सकते हो जब पाओ, जब जानो, जब जीओ।

ओशो: कहे होत अधीर–(प्रवचन–19)