1927માં કાશ્મીરના મહારાજા હરિ સિંહે સ્ટેટ સબ્જેક્ટ લો લાવ્યા, જે મુજબ અન્ય રાજ્યોના લોકોને કાશ્મીરમાં જમીન અને નોકરી મળી શકે નહીં.

જ્યારે આ કાયદો આવ્યો ત્યારે કાશ્મીરના હિંદુઓ અને શીખો સૌથી વધુ ખુશ હતા કારણ કે તેમની નોકરી અને જમીન પર ઈજારો હતો.

આ હિંદુઓ અને શીખો જાણતા ન હતા કે તેમના બાળકોને આ માટે ભયાનક  સજા મળવાની છે.

આઝાદી પછી…

આઝાદી પછી જ્યારે કલમ 370 લાવવામાં આવી ત્યારે તેમાં પણ આ કાયદો સ્વીકારવામાં આવ્યો હતો.  આ ઉપરાંત કાશ્મીરનો પોતાનો વડાપ્રધાન અને ધ્વજ પણ હતો.

દેશ,કાશ્મીર ના લોકો ખુશ હતા…કલમ 370 સાથે કાશ્મીર ભારતને આપવામાં આવ્યું હતું.

ભાજપ (જનસંઘ)ના સ્થાપક શ્યામાપ્રસાદ મુખર્જી એકમાત્ર એવા વ્યક્તિ હતા જેમણે તે સમયે વિરોધ કર્યો હતો અને તેમને ઝેર આપીને મોતને ઘાટ ઉતારી દેવામાં આવ્યા હતા.

એક દેશમાં બે બંધારણ, બે નેતા અને બે નેતા ન હોઈ શકે, આ મુખર્જીનું સૂત્ર હતું.  
આઝાદી થી આ 370ને કારણે કાશ્મીર લગભગ એક અલગ દેશની જેમ ચાલી રહ્યું હતું.

કાશ્મીર ,હિંદુઓ અને શીખો પર મોત નાચતું હતું, સેનાના જવાનો શહીદ થઈ રહ્યા હતા.

2014માં કાશ્મીરમાં ચૂંટણી યોજાઈ હતી અને આખરે ભાજપને 87માંથી 25 બેઠકો મળી હતી.

આ એવો આંકડો હતો કે ભાજપના સમર્થન વિના સરકાર બનાવવી અશક્ય હતી આખરે ફેબ્રુઆરી 2015માં ભાજપે પીડીપીને સમર્થન આપ્યું હતું.    1 માર્ચના રોજ, સૈયદ મુફ્તી મુખ્યમંત્રી બન્યા અને કલમ 370 હટાવવાની પ્રક્રિયા શરૂ થઈ.

એક જ રસ્તો હતો –
જમ્મુ અને કાશ્મીરની વિધાન પરિષદે તેને મંજૂરી આપી.

તેથી જ કોંગ્રેસ સહિત સમગ્ર વિપક્ષને વિશ્વાસ હતો કે 370 ક્યારેય હટાવવામાં નહીં આવે.  ભાજપ વર્ષોથી બેકફૂટ પર હોવાનો ડોળ પણ કરે છે.

ભાજપે 2018 માં પીડીપીનું સમર્થન લીધું, સૈયદ મુફ્તીનું અવસાન થયું અને મહેબૂબા મુફ્તી મુખ્ય પ્રધાન હતા.    કલમ 370ના કારણે કાશ્મીરમાં તાત્કાલિક રાષ્ટ્રપતિ શાસન લાદી શકાયું ન હતું અને સરકાર બનાવવા માટે છ મહિનાનો સમય આપવો પડ્યો હતો.

એ દિવસોમાં ભાજપને સત્યપાલ મલિક પર ભરોસો હતો અને તેથી તેમને રાજ્યપાલ બનાવીને કાશ્મીર મોકલ્યા.

બીજી તરફ, બાકીના 3 પક્ષોએ પોતાની વચ્ચે ગોઠવણ કરવાનું શરૂ કર્યું, તે સમયે રાહુલ ગાંધી કોંગ્રેસના અધ્યક્ષ હતા અને રાફેલ ડીલ પર ભાજપને ઘેરી રહ્યા હતા.

ભાજપે રાહુલ ગાંધીને સવાલ-જવાબમાં ફસાવીને કાશ્મીરથી દૂર રાખ્યા.    આ કારણે કાશ્મીર પર મંત્રણા વિલંબિત થતી રહી, સત્યપાલ મલિક સરકાર રચવાનો માર્ગ રોકી રહ્યા હતા.

તેના ઉપર, 20મી ડિસેમ્બરે છ મહિના પૂરા થતાંની સાથે જ રાષ્ટ્રપતિ શાસન લાદવામાં આવે છે.

હવે જમ્મુ અને કાશ્મીરની સરકાર સત્યપાલ મલિક હતી અને તેની લેજિસ્લેટિવ કાઉન્સિલ અને એસેમ્બલી ભારતની લોકસભા હતી.

જો કે, બીજા ભાગમાં ફેરફાર કરવા માટે કેટલાક ફેરફારો કરવા પડ્યા અને તે એક દિવસનું કામ ન હતું.   હકીકતમાં….
જો તમે આ ઉકેલો અગાઉથી શોધવાનો પ્રયાસ કર્યો હોત તો કોંગ્રેસ, એનસી અને પીડીપીને ખબર પડી ગઈ હોત અને પાકિસ્તાન દ્વારા પણ સમસ્યાઓ ઊભી થઈ શકી હોત.

આ બધા વચ્ચે 2019ની ચૂંટણીઓ પણ આવે છે, ભાજપ બમ્પર જીત સાથે પરત ફરે છે અને દોઢ મહિના પછી મોદીજી એક સામાન્ય કારમાં રાષ્ટ્રપતિ ભવન પહોંચે છે અને તેમની સલાહ પર રામનાથ કોવિંદ 370ને હટાવવાનો આદેશ આપે છે.

હવે તે માત્ર જમ્મુ અને કાશ્મીરની વિધાનસભામાં એટલે કે ભારતની લોકસભામાં પસાર થવાનું હતું, એકલા ભાજપ પાસે બહુમતી હતી.   નવીન પટનાયકે રાજ્યસભામાં સમર્થન આપ્યું અને આ રીતે કલમ 370 એક જ રાતમાં ખતમ થઈ ગઈ, તે રાત લાંબી હતી.

કોંગ્રેસ માટે આ હજુ ભયંકર દિવસ હતો.બીજી તરફ ભાજપે મુખર્જીના બલિદાન ને યાદ કર્યા.

આ દરમિયાન ભાજપ પર સવાલો ઉઠતા રહ્યા કે, તેણે પીડીપી સાથે ગઠબંધન કેમ કર્યું?  રાષ્ટ્રપતિ શાસન ક્યારે લાગૂ થશે તો 6 મહિનાની રાહ શા માટે?   પરંતુ ભાજપની જીત એવી હતી કે લોકોએ તેને ઓછો આંક્યો અને માત્ર રાફેલ મુદ્દે જ ચર્ચા ચાલુ રહી. 
છેલ્લે એક જ વાક્ય ગુજતું રહ્યું..
જહા હુવે બલિદાન મુખર્જી વો કાશ્મીર હમારા હૈ.