આઝાદી આવી રીતે મળી છે..

કદમ-કદમ બઢાયે જા… આઝાદ હિંદ ફૌજનું આ ગીત
આ માટે દેશના અસંખ્ય બહાદુર સપૂતોએ પોતાનું સર્વસ્વ લૂંટી લીધું છે, તેથી જ આ ગીત યુવાનોને પ્રેરણા આપતું હતું…..
દુર્ગમલ ગોરખા પણ આવા બહાદુર સપૂતોમાં એક નામ છે, જેમણે આઝાદ હિંદ ફોજમાં સેવા આપી હતી. તેઓ આઝાદ હિંદ ફોજના પ્રથમ ગુરખા સૈનિક અને પ્રથમ યુદ્ધ કેદી હતા.

દુર્ગમલનો જન્મ દહેરાદૂન નજીક ડોઇવાલા ગામમાં ગંગારામ મલ્લને ત્યાં થયો હતો, જેઓ ગોરખા રાઇફલ્સમાં નાયબ સુબેદાર હતા. માતાનું નામ શ્રીમતી પાર્વતી દેવી હતું. બાળપણથી, તે તેની કંપનીના બાળકોમાં સૌથી પ્રતિભાશાળી અને બહાદુર હતો. તેમણે તેમનું પ્રારંભિક શિક્ષણ ગોરખા મિલિટરી મિડલ સ્કૂલમાં મેળવ્યું હતું, જે હવે ગોરખા મિલિટરી ઇન્ટર કોલેજ તરીકે ઓળખાય છે.

1931 માં, માત્ર 18 વર્ષની ઉંમરે, દુર્ગા મલ્લ ગોરખા રાઇફલ્સની 2/1મી બટાલિયનમાં જોડાયા. તેને સિગ્નલ ટ્રેનિંગ માટે મહારાષ્ટ્ર મોકલવામાં આવ્યા. લગભગ 10 વર્ષ સૈન્યમાં સેવા આપ્યા પછી, જાન્યુઆરી 1941માં (યુદ્ધ માટે વિદેશ જતા પહેલા) તેઓ તેમના પરિવારને મળવા માટે ધર્મશાળા ગયા, અને ત્યાં તેમણે ઠાકુર પરિવારની પુત્રી શારદા દેવી સાથે લગ્ન કર્યા. એપ્રિલ 1941માં દુર્ગામલ્લાની ટુકડી સિકંદરાબાદ પહોંચી, જ્યાંથી તે વિદેશ જવાની હતી. તેમની લશ્કરી ફરજ પૂરી કરીને, તેઓ બટાલિયન સાથે 23 ઓગસ્ટ 1941ના રોજ મલાયા જવા રવાના થયા.

મિત્ર દેશો પર જાપાનના આક્રમણ બાદ 8 ડિસેમ્બર, 1941ના રોજ યુદ્ધની જાહેરાત કરવામાં આવી હતી. પરિણામે, જાપાનની મદદથી, 1 સપ્ટેમ્બર 1942ના રોજ સિંગાપોરમાં ‘આઝાદ હિંદ ફોજ’ની રચના કરવામાં આવી, જેમાં દુર્ગમલની ખૂબ જ પ્રશંસનીય ભૂમિકા હતી. આ માટે દુર્ગામલ્લાને મેજર તરીકે બઢતી આપવામાં આવી હતી. તેમણે આઝાદ હિંદ ફોજમાં યુવાનોને જોડવામાં મોટો ફાળો આપ્યો હતો. બાદમાં ગુપ્તચર શાખાનું મહત્ત્વનું કામ દુર્ગામલ્લાને સોંપવામાં આવ્યું હતું. 27 માર્ચ 1944 ના રોજ, મહત્વપૂર્ણ માહિતી એકત્રિત કરતી વખતે, દુર્ગામલ્લાને મણિપુરમાં કોહિમા નજીક ઉખરુલ ખાતે દુશ્મન દળો દ્વારા કબજે કરવામાં આવ્યા હતા.

તેને યુદ્ધ કેદી બનાવવામાં આવ્યા બાદ અને ખૂબ જ ત્રાસ આપવામાં આવ્યો હતો. 15 ઓગસ્ટ 1944ના રોજ તેમને લાલ કિલ્લાની સેન્ટ્રલ જેલમાં લાવવામાં આવ્યા અને દસ દિવસ પછી 25 ઓગસ્ટ 1944ના રોજ તેમને ફાંસી આપવામાં આવી. માતૃભૂમિ માટે બલિદાન આપનાર આ બહાદુર પુત્રને હૃદયપૂર્વક શ્રદ્ધાંજલિ.