Posted in कृषि

यदि 05 सेकंड के लिए धरती से ऑक्सीजन गायब हो जाए तो क्या होगा???

05 सेकंड के लिए धरती बहुत, बहुत ठंडी हो जाएगी.

जितने भी लोग समुद्र किनारे लेटे हैं…उन्हें तुरंत सनबर्न होने लगेगा.

दिन में भी अँधेरा छा जाएगा.

हर वह इंजन रूक जाएगा जिनमें आंतरिक दहन होता है.

रनवे पर टेक ऑफ कर चुका प्लेन वहीं क्रैश हो जाएगा.

धातुओ के टुकड़े बिना वैल्डिंग के ही आपस में जुड़ जाएगे.
.
ऑक्सीजन न होने का यह बहुत भयानक साइड इफेक्ट होगा……

पूरी दुनिया में सबके कानों के पर्दे फट जाएगे….क्योंकि 21% ऑक्सीज़न के अचानक लुप्त होने से हवा का दबाव घट जाएगा.

सभी का बहरा होना पक्का है.

कंक्रीट से बनी हर बिल्डिंग ढेर हो जाएगी.

हर जीवित कोशिका फूलकर फूट जाएगी.
.
पानी में 88.8% ऑक्सीज़न होती है.
ऑक्सीजन ना होने पर हाइड्रोजन गैसीय अवस्था में आ जाएगी और इसका वाॅल्यूम बढ़ जाएगा.
हमारी साँसे बाद में रूकेगी, हम फूलकर पहले ही फट जाएँगे.

समुद्रो का सारा पानी भाप बनकर उड़ जाएगा…..क्योंकि बिना ऑक्सीजन पानी हाइड्रोजन गैस में बदल जाएगा और यह सबसे हल्की गैस होती है तो इसका अंतरिक्ष में उड़ना लाज़िमी है.

ऑक्सीजन के अचानक गुम होने से हमारे पैरों तले की जमीन खिसककर 10-15 किलोमीटर नीचे चली जाएगी.

……..रूह कांप गई क्या???

ये न हो इस लिए अपने जीवनकाल में कुछ वृक्ष जरूर लगाएं.

और ज्यादा से ज्यादा लोगों को लगाने के लिये प्रेरित करें….।।।।

Advertisements
Posted in कृषि

ઔષધીય બાગ ના રોપાઓ લેવા જુનાગઢ 

                     ઔષધીય બાગ

વનવગડા ગૃપના સર્વે મિત્રોને મારા પ્રણામ હાલના વર્તમાન સમયમાં મોંઘવારી એ એવી માઝા મુકી છે કે ઘણા ખરા ઘરોના બજેટ બગડી જાય છે વ્યવહારીક ખર્ચ, સંતાનો ના શિક્ષણ નો ખર્ચ, ઘર ખર્ચ, મેડિકલ ખર્ચ… વગેરે…. વગેરે.. 

           ત્યારે મને એવો વિચાર આવ્યો કે મેડિકલ ખર્ચ પણ ઘણાખરા ઘરોનું બજેટ બગાડી નાખે છે. તો આ દિશામાં આપણે કંઈક વિચારવું જોઇએ ત્યારે મને એવો વિચાર આવ્યો કે આપણા ગામ દીઠ એક ઔષધીય બાગ હોવો જોઈએ જેમાં જુદા – જુદા ઔષધ નો ઉછેર કરવો જોઈએ જેવાકે.. અરડુસી, ગરમાળો,પુત્રકજીવક, કાંચનાર, મહુડો, અર્જુન, વાયાવરણો, હરડે, રગતરોહીડ, બહેડા, ગળો, નગોડ … વગેરે… વગેરે… જેના થકી પોતે પણ તંદુરસ્ત રહશે અને ગામ & શહેર પણ તંદુરસ્ત રહશે

        અને આવા કાર્ય માં સરકાર ની પણ રાહ ન જોવાય આપણે આપણા માટે, આપણા સંતાનો માટે સંગાવહાલાઓ તથા પર્યાવરણ ના જતન માટે આપણે કંઈક કરવું જોઈએ. “સંતાનો ને સંપત્તિ આપશુ પણ પર્યાવરણ નહીં આપી શકીશું તો”……? 

          આ માટે સૌપ્રથમ તમારે તમારા ગામના મિત્રો, સજ્જન માણસો, વડીલો સહુએ સાથે મળીને વિચારવું જોઈએ કે જગ્યાએ વૃક્ષો ઉછેરવા પંચાયતના ખરાબાની જમીન પડી હોય તો તેમાં શાળામાં, સ્મશાનોમાં ઘરની આજુબાજુ ની ખુલ્લી જગ્યામાં, કોમન પ્લોટમાં, પોતાના ઘરનું આંગણું મોટું હોય તો તેમા વૃક્ષો ની પસંદગી કેવી રીતે કરવી. ગામમાં હાલ કેવા પ્રકારના વૃક્ષો છે. અને કેવા પ્રકારના નથી અને આપણા પર્યાવરણ માં સરળતાથી ઉછરી જાય તેવા પ્રકારના વૃક્ષો ની પસંદગી કરવી વૃક્ષો એકજ પ્રકારના અને બિનઉપયોગી ન ઉછેરવા ( કૌરવો ૧૦૦ હતા અને પાંડવો ૫ હતા એ વાત સમજી ને ઉછેરવા ) જેથી વનસ્પતિ વૈવિધ્યતા જળવાઈ રહે અને લુપ્ત થતી પ્રજાતિ પણ બચી જાય. 
સુચન :- વનવગડા ના ગૃપ મિત્રો તો પર્યાવરણ પ્રેમી હોયજ અને આ ગૃપનો આંકડો તો હજારોને વટાવી ગયો છે તો તમારી આજુબાજુમાં પણ ઘણા માણસો અત્યારે વૃક્ષો ઉછેરતા હોય છે તો તેમને કાને વાત નાખો કે આપણે જુદા જુદા આયુર્વેદિક ઔષધો માં કામ લાગે તેવા વૃક્ષો  વાવો અને એમના તરફથી એમ ઉત્તર મળે કે અમો આવા વૃક્ષો વિશે જાણતા નથી તો તેમને જુદા જુદા વૃક્ષો થી માહિતગાર કરીને વૃક્ષો વવડાવો જેથી આપણી આવનારી પેઢી તંદુરસ્તમય જીવન જીવી શકે અને પર્યાવરણ જળવાઈ રહે…. અસ્તુ 

                        પટેલ ચંદ્રશેખર સી મોરબી 

                           આચાર્ય શ્રી નવા દેરાળા

Posted in कृषि

જો તમે ખેડૂતપુત્રના વારસદાર હોય તો એક વાર જરૂર વાચજો,

# એક ખેડૂતના મનની વાત #
માણસ સપના જુએ છે,  જે જરૂર પુરા થાય છે. પણ ખેડૂતના સપના ક્યારેય પુરા થતા નથી, ખુબ જ મોટા સપના અને મહેનતથી પાક તૈયાર કરે છે, પણ જયારે તૈયાર થયેલો પાક બજારમાં વેચવા જાય છે,  ત્યારે ખુબ જ ખુશ થતો થતો જાય છે. ઘરે છોકરાઓને કહેતો જાય છે કે, આજે તમારા માટે કપડાં અને મિઠાઇ લેતો આવીશ. પત્નિને કહે છે કે, તારી સાડી જુની થઈને ફાટવા લાગી છે, આજે એક નવી સાડી લેતો આવીશ. ત્યારે પત્નિ કહે છે કે ના ના આ તો હજુ ચાલે એમ છે, તમે તમારા માટે જૂતા લેતા આવજો તુટી ગયા છે. જયારે ખેડૂત માર્કેટયાર્ડમાં પહોંચે છે ત્યારે, તેની એક મજબુરી હોય છે કે, તે પોતાના માલની કિંમત પોતે નક્કી નથી કરી શકતો. વેપારી તેના માલની કિંમત પોતાના હિસાબથી નક્કી કરે છે.

એક સાબુના પેકેટ પર પણ એની કિંમત લખેલી હોય છે, એક બાકસના બોક્ષ પર પણ તેની કિંમત લખેલી હોય છે, પણ ખેડૂત પોતાના માલની કિંમત પોતે કરી શકતો નથી. 

તો પણ માલ તો વેચાઇ જાય છે, પણ ભાવ તેના ધાર્યા પ્રમાણે નથી મળતો, માલનું વજન થઇ ગયા પછી જ્યારે રૂપિયા મળે છે ત્યારે વિચાર કરે છે કે, એમાંથી દવાવાળાને આપવાના છે, ખાતરવાળાને આપવાના છે, અને મજુરને પણ આપવાના છે, અને હા વિજળીનું બિલ પણ તો ભરવાનું છે. બધો હિસાબ કર્યા પછી કશું જ બચતુ નથી. તે લાચાર બનીને ઘરે આવતો રહે છે. છોકરાઓ તેના ઘર આંગણે રાહ જોઇને ઉભા હોય છે. બાપુજી-બાપુજી કરતાં બાળકો તેને વળગી પડે છે, અને પૂછે છે કે અમારા નવા કપડાં લાવ્યા. ?…..ત્યારે ખેડૂત કહે છે કે, બેટા બજારમાં સારા કપડા જ ન હતા, દૂકાનવાળો કહે તો હતો કે આ વખતે દિવાળી પર સારા કપડાં આવશે, એટલે લઇ લેશું.

પણ ખેડુતની પત્નિ સમજી જાય છે કે માલનો સારો ભાવ મળ્યો નથી, તે છોકરાઓને કહે છે કે, જાઓ હવે તમે રમવા જતા રહો. ખેડૂત પત્નિને કહે છે કે, અરે હા તારી સાડી પણ નથી લાવી શકયો. પત્નિ પણ સમજદાર હોય છે તે કહે છે કે, કાંઈ વાધો નહિ ફરી ક્યારેક લઇ લેશું પણ તમે તમારા જૂતા લેતા આવ્યા હોય તો.?….. ખેડૂત કહે છે અરે એ તો હુ ભૂલી જ ગયો, પત્ની પણ પતિ સાથે વરસોથી રહે છે ખેડૂતનો નિરાશ ચહેરો જોઇને અને વાત કરવાના અંદાજ પરથી તેની પરેશાની સમજી જાય છે, તો પણ ખેડૂતને દિલાશો આપે છે. અને પોતાની ભિજાયેલી આખોને સાડીના છેડાથી લૂછતાં લૂછતાં રસોડામાં ચાલી જાય છે.

પછી બીજા દિવશે સવારે આખો પરિવાર નવા સપના નવી આશાઓ સાથે ફરીથી નવા પાકની કામગીરીમાં લાગી જાય છે. આ કહની બધા જ નાના મોટા ખેડૂતોને લાગુ પડે છે.
હું એમ  નથી કહે તો કે દર વખતે પાકનો સારો ભાવ નથી મળતો,

પણ જયારે પણ ભાવ વધે ત્યારે મિડીયા વાળા કેમેરા લઈને બજારમાં પહોંચી જાય છે, અને એકની એક જાહેરાત દશ વાર બતાવે છે. કેમેરાના સામે શહેરની બહેનો હાથમાં બાસ્કેટ લઇને પોતાનો મેક-અપ સરખો કરતી કરતી કહે છે કે, શાકભાજીના ભાવ બહુ વધી ગયા છે, અમારા રસોડાનું બજેટ બગાડી નાખ્યું છે. પણ હું એમ કહું છું કે ક્યારે ક પોતાનુ બાસ્કેટ ખુણામાં મુકીને કોઇ ખેતરમાં જઈને કોઇ ખેડૂતની હાલત તો જુઓ. તે કઇ રીતે પાકને પાણી આપે છે?…..
* 25 લીટરની દવા ભરેલી ટાંકી પોતાના ખભે ભરાવીને કેવી રીતે દવાનો છંટકાવ કરે છે?…..

* 20 કિલોનું ટોકર ઉંચકીને કેવી રીતે આખા ખેતરમાં ફરી ફરીને પાકને ખાતર આપે છે?…..

* પાવર કાપમાં પણ પાવર આવવાની રાહ જોતાં-જોતાં આખી રાતના ઉજાગરા કરે છે?…..

* આવા ધગધગતા ઉનાળામાં માંથાનો પરસેવો પગની પાની સુધી પહોચી જાય છે?…..

* ઝેરીલા જાનવરોનો ડર હોવા છતાં પણ ઉગાડા પગે ખેતરોમાં રખડવુ પડે છે?…..
જે દિવશે તમે આ વાસ્તવિકતા પોતાની આંખોથી જોઇ લેશો, તે દિવશથી રસોડામાં પડેલા શાકભાજી, ઘઉ, ચોખા, દાળ, ફળ, મસાલા, દૂધ બધુ જ સસ્તુ લાગવા માંડશે…

ત્યારે તો તમે કોઇ ખેડૂતનું દુઃખ સમજી શકશો.
# જયજવાન

જય કિશાન #

Posted in कृषि

*वृक्षारोपण ही उजड़ती प्रकृति के श्रृंगार का आधार*


*वृक्षारोपण ही उजड़ती प्रकृति के श्रृंगार का आधार*

*प्रकृति*– इस धरती पर उपस्थित जल, वायु, मिट्टी पत्थर ,जीव जंतु ,वनस्पतियां ,पेड़ पौधे , और वायुमंडल सब का संयुक्त रूप प्रकृति कहलाता है ।
इस प्रकृति में सबसे बुद्धिमान प्राणी ,विकासशील प्राणी है मानव ।जो संपूर्ण प्रकृति का दोहन /नाश करता आ रहा है ,प्रकृति ने सबको जीवन दिया है ,जीने के संसाधन दिए हैं ,सभी को अपनी अपनी आवश्यकता पूर्ति के लिये स्वयं को समर्पित कर दिया है ,लेकिन प्रकृति को सतत् चूस चूस कर अपना विकास करने वाला मानव भूल गया कि यदि हम प्रकृति से जितना ले रहे हैं उतना उसे वापस नहीं करेंगे तो यह प्रकृति नष्ट हो जाएगी ,और नष्ट होते होते संपूर्ण जीवन को पृथ्वी से समाप्त कर देगी ।
विकास और आधुनिकता के दौर में मानव सतत् जंगलों की कटाई करता रहा ,पेड़ नहीं लगाया ।धरती को खोदकर खनिज निकलता रहा ,पत्थर खुदाई करता रहा ,भू- क्षरण होता रहा ,वनों का विनाश होता रहा ,मानव तरक्की करता रहा ।
आज शनैः शनैः पूरी प्रकृति की संतुलन व्यवस्था चरमरा गई है ।वायुमंडल में विषैली गैसों की प्रचुरता हो गई है ,ग्लोबल वार्मिंग से हिमशैल/ग्लेशियर पिघलने लगे समुद्र नदियाँ सब अपना आक्रामक रूप दिखाने लगी ,जलवायु का संतुलन बिगड़ गया ,सूखा ,बाढ़ ,भूस्खलन ,ठंड ,गर्मी ,अतिवृष्टि ,गैस त्रासदी ,ज्वालामुखी का फटना आदि प्रकृति के होने वाले विनाश का संकेत हैं ।
जो पेड़ वायुमंडल की कार्बनडाइआक्साईड जैसी गैस को अपने भोजन के रूप में उपयोग करके जीवनदायिनी आक्सीजन गैस देते थे ,वो पेड़ निरंतर कटते जा रहे हैं ।मानव प्रकृति का उपहास करता चला आ रहा है ,ओजोन छिद्र विषैली कारेबनमोनोआक्साईड गैस के कारण बढ़ता जा रहा है ,जो हमारे वायुमंडल में ओजोन परत (जीवन रक्षक परत ) थी उसमें भी छेद हो गया है ,जो सूर्य से आने वाली हानिकारक पराबैंगनी किरणों को अवशोषित करती थी ,अब छिद्र के कारण पराबैंगनी किरणें पृथ्वी पर आने लगी हैं ,त्वचा कैंसर जैसी बीमारी इसका प्रत्यक्ष उदाहरण है ,और वैज्ञानिकों का शोध इसकी पुष्टि करता है ।
हानिकारक प्लास्टिक से हमारी पृथ्वी बंजर हो रही है ,अधिक उत्पादन प्राप्त करने के लिये विभिन्न रसायनों का उपयोग हमारी जमीन को ,हमारे ,उत्पादन को हानि पहुंचा रहा है ,हम प्रकृति से उतना ही लें जितना प्रकृति स्वत: दे रही है ,यदि हम प्रकृति के साथ जबरदस्ती करेंगे तो प्रकृति हमें क्षमा नहीं करने वाली है ।
हमें प्रकृति के बिगड़े हुए रूप को सुधारने का प्रयत्न करना चाहिए ,हमें प्लास्टिक के प्रयोग से बचना चाहिए ,पॉलिथीन का उपयोग बंद करना चाहिए ,रसायनों का प्रयोग बंद करके प्राकृतिक खाद ,का गोबर खाद का उपयोग करना चाहिए ,और सबसे अहम भूमिका के रूप में *वृक्षारोपण* करना चाहिए ।वृक्षारोपण करने से हमारी प्रकृति हो सकता है हमे माफ कर दे ।
हमारे वृक्षारोपण से ही प्रकृति का संतुलन बनेगा ।प्रकृति में हो रही ये प्राकृतिक आपदाओं से हमें निजात मिलेगी ।हमने ही प्रकृति को बिगाड़ा है ,इसे हमें ही बनाना होगा ।
यदि हम प्रकृति को नहीं सजाएंगे तो वो दिन दूर नहीं जब प्रकृति हमें ही उजाड़ कर रख देगी ।इसीलिए प्रत्येक व्यक्ति से आग्रह है कि प्रकृति को सजाने के लिए वृक्षारोपण का कार्य प्रारंभ करें
लेखन —– आशीष पाण्डेय जिद्दी
दिनांक —11-09-2016 09826278837

Posted in कृषि

*વરસાદ ના પ્રકારો*


*વરસાદ ના પ્રકારો*

  1. *ફર ફર* – માત્ર રૂંવાડાં ભીના કરે એવો વરસાદ…
  2. *છાંટા* – પાણીના છાંટા ટપક્વા માંડે એવો વરસાદ…
  3. *ફોરાં*- મોટા મોટા છાંટા તૂટી પડે એવો વરસાદ…
  4. *કરા* – જ્યારે છાંટા મોટુ સ્વરૂપ લઈ આપણને મોંઢા ઉપર તડાતડ વાગવા લાગે એવો વરસાદ…
  5. *પચેડિયો* – માથા ઉપર પચેડિ નુ રક્ષણ લઈને ભાગવું પડે એવો વરસાદ…
  6. *નેવાધાર* – ઘર ના નળીયા સંતૃપ્ત થયા પછી નેવાની નીચે બાલ્દી મૂકી શકો એવી ધાર થાય એવો વરસાદ…
  7. *મોલિયો* – ખેતરમા ઊભા પાક ને જીવનદાન આપે એવો વરસાદ…
  8. *અનરાધાર* – છાંટા, ફોરાં, કરા બધાય ભેળા મળી રીતસર પાણીની ધારો વરસતી હોય એવો વરસાદ…
  9. *મુશળધાર* – બધી ધારાઓ ભેગી મળી જાણે સૂપડે સૂપડે પાણી પડતું હોય એવો વરસાદ…
  10. *ઢેફા ભાંગ* – ખેતરોની માટીઓના ઢેફા પણ ભાંગી નાખે એવો વરસાદ…
  11. *સાંબેલાધાર* – ખેતરોના કયારાઓ ભરાય જાય અને કુવાની સપાટીઓ ઉપર આવી જાય એવો વરસાદ….
  12. *હેલી* – સાંબેલાધાર વરસાદ પણ જો સતત અઠવાડિયા સુધી વરસ્યા કરે તો હેલી આવી એમ કેહવાય…

*અને ઉપર જણાવેલ તમામ પ્રકારના વરસાદો જ્યારે એકી સાથે ટુટી પડે ત્યારે બારેય મેઘ ખાંગા થયા એમ કેહવાય….!!*

Posted in कृषि

ભારતમાં થતી કેરીઓ-આંબાની જુદી જુદી ૧૧૦ જાતો.


ભારતમાં થતી
કેરીઓ-આંબાની જુદી
જુદી ૧૧૦ જાતો.
આપને જે ભાવતી હોય તે… 😋😋😋
🌳🌳🌳
🍋🍋🍋🍋🍋🍋🍋
🍋🍋🍋🍋🍋🍋🍋
🍋🍋🍋🍋🍋🍋🍋
🍋🍋🍋🍋🍋🍋🍋
🍋🍋🍋🍋🍋🍋🍋
🍋🍋🍋🍋🍋🍋🍋

🍋કેસર
🍋જમ્બો કેસર
🍋સુપર કેસર
🍋બોમ્બે હાફૂસ
🍋રૂમી હાફુસ
🍋કાળો હાફુસ
🍋રત્નાગીરી હાફૂસ
🍋હાફૂસ(વલસાડી)
🍋નિલેશાન
🍋દૂધ પેંડો
🍋જમરૂખ્યો
🍋જહાંગીર પસંદ
🍋અમીર પસંદ
🍋બાદશાહ પસંદ
🍋વજીર પસંદ
🍋કાવસજી પટેલ
🍋નિલ ફ્રાન્ઝો
🍋નારીયેલો
🍋કાળીયો
🍋પીળીયો
🍋બાજરીયો
🍋હઠીલો
🍋બાટલી
🍋કાચો મીઠો
🍋દેશી આંબડી
🍋ટાટાની આંબડી
🍋સાલમ આંબડી
🍋બદામડી
🍋રેશમડી
🍋સીંધડી
🍋કલ્યાણ બાગી
🍋રાજાપુરી
🍋અષાઢી
🍋લંગડો
🍋બનારસી લંગડો
🍋કુરેશી લંગડો
🍋રૂસ
🍋સફેદા
🍋માલ્દા
🍋ગોપાલભોગ
🍋સુવર્ણરેખા
🍋પીટર
🍋બેગાનો પલ્લે
🍋એન્ડ્રઝ
🍋રૂમાની
🍋યાકુત રૂમાની
🍋દિલપસંદ
🍋પોપટીયા
🍋ગધેમાર
🍋આમીની
🍋ચેમ્પીયન
🍋બદામી
🍋બેગમ પલ્લી
🍋બોરસીયો
🍋દાડમીયો
🍋દશેરી
🍋જમાદાર
🍋કરંજીયો
🍋મકકારામ
🍋મલગોબા
🍋નિલમ
🍋પાયરી
🍋રેશમ પાયરી
🍋સબ્ઝી
🍋સરદાર
🍋તોતાપુરી
🍋આમ્રપાલી
🍋મલ્લિકાર્જુન
🍋વનરાજ
🍋બારમાસી
🍋શ્રાવણીયો
🍋નિલેશ્વરી
🍋વસીબદામી
🍋ગુલાબડી
🍋અમૃતાંગ
🍋જમીયો
🍋રસરાજ
🍋લાડવ્યો
🍋એલચી
🍋જીથરીયો
🍋ધોળીયો
🍋રત્ના
🍋સિંધુ
🍋ખોડી
🍋નિલકૃત
🍋ફઝલી
🍋ફઝલી(રંગોલી)
🍋અમૃતિયો
🍋કાજુ
🍋ગાજરીયો
🍋લીલીયો
🍋ખાટીયો
🍋ચોરસા
🍋બમ્બઈ ગળો
🍋વેલીયો
🍋વલોટી
🍋હંસરાજ
🍋ગીરીરાજ
🍋અર્ધપુરી
🍋ચંદન
🍋સલગમ
🍋શ્રીમતી
🍋નિરંજન
🍋કંઠમાળો
🍋ગોવા
🍋સાલેમ
🍋કુરૂકાન
🍋ચંદ્રકરણ
🍋ઓલુર
🍋નીલેશ્વરડર્વા

“વંદે વસુંધરા”

Posted in कृषि

तुलसी की खेती : तीन माह में 15 हजार खर्च, तीन लाख कमाई


तुलसी की खेती : तीन माह में 15 हजार खर्च, तीन लाख कमाई
उज्जैन। कम लागत, कम मेहनत और मुनाफा कई गुना। सुनने में भले अटपटा लगे लेकिन तुलसी की खेती करने वाले किसान इसकी हकीकत जानते हैं। तुलसी आमतौर पर घरों के आंगन में दिखाई देती है। तुलसी को घर के आंगन में लगाने की परंपरा उसके औषधीय गुणों के कारण है। यह गुण अब किसानों को भी मालामाल कर रहा है।
तुलसी की खेती करने वाले किसानों की मानें तो 10 बीघा जमीन में तीन महीने में 15 हजार रु. की लागत से तैयार तुलसी की खेती से तीन लाख रु. का मुनाफा हो रहा है। तुलसी ने उनके भाग्य बदल दिए हैं।
मालवांचल में सोयाबीन की विपुल खेती होती है लेकिन कुछ सालों से सोयाबीन किसानों को नुकसान में डाल रहा है। कृषि वैज्ञानिक किसानों को सोयाबीन छोड़ कर अन्य खेती अपनाने की सलाह दे रहे हैं। जिले के दो किसानों ने उनकी सलाह मानी और तुलसी की खेती शुरू की। पहली ही फसल ने उन किसानों को जो मुनाफा दिया, उसकी कल्पना तो उन्होंने कभी की ही नहीं थी। अब वे अन्य किसानों को भी अपने अनुभव बताकर तुलसी की खेती के लिए प्रोत्साहित कर रहे हैं।
भारी बारिश में सोयाबीन नष्ट, तुलसी को नुकसान नहीं
खाचरौद तहसील के किसान अनोखीलाल पाटीदार ने 10 बीघा जमीन पर तुलसी की बुवाई की। भारी बारिश में सोयाबीन की फसल खेतों में जलभराव के कारण नष्ट हो गई लेकिन तुलसी के पौधों को कोई नुकसान नहीं हुआ। औषधीय पौधा होने से उस पर कीटों का प्रभाव नहीं पड़ता। पाटीदार ने बताया उन्होंने तुलसी के पौधे खरीफ के पिछले सीजन में भी लगाए थे। 10 बीघा जमीन में 10 किलो बीज की बुवाई की थी।
10 किलो बीज की कीमत 3 हजार रुपए है। 10 हजार रुपए खाद एवं दो हजार रु. अन्य खर्च आया। सिंचाई भी सिर्फ एक बार करना पड़ती है। पिछले सीजन में करीब 8 क्विंटल उत्पादन हुआ था और औसत तीन लाख रुपए की कमाई हुई। तुलसी बीज नीमच मंडी में 30 से 40 हजार रुपए प्रति क्विंटल के भाव बिकते हैं।
जिले में औषधीय खेती
अश्वगंधा 102 हैक्टेयर
तुलसी 30 हैक्टेयर
सफेद मूसली 15 हैक्टेयर
इसबगोल 20 हैक्टेयर
तुलसी : कई बीमारियों का इलाज
तुलसी एक प्रकार की औषधि है।
नियमित सेवन से रोग प्रतिरोधक क्षमता बढ़ती है।
शहद के साथ सेवन से किडनी की पथरी का 6 माह में इलाज
कोलेस्ट्रोल को नियंत्रित करती है। पत्तियों के रस का नियमित सेवन करने से हार्ट संबंधित बीमारियों में लाभ।
स्वाइन फ्लू में इसका काढ़ा पीने से लाभ।
(आयुर्वेद चिकित्सा अधिकारी एवं कुपोषण के नोडल अधिकारी डॉ एसएन पांडे ने जैसा बताया।)
इनका कहना
जिले में 157 हेक्टेयर भूमि पर औषधीय खेती की जा रही है। इसका रकबा बढ़ाने का प्रयास किया जा रहा है। इस खेती से होने वाला ज्यादा मुनाफा किसानों को प्रोत्साहित कर रहा है। नरेेंद्र सिंह तोमर, उपसंचालक उद्यानिकी।