Posted in संस्कृत साहित्य

ब्राहमणो ने समाज को तोडा नही अपितु जोडा है


.          🌹हरि ॐ🌹

ब्राहमणो ने समाज को तोडा नही अपितु जोडा है।

ब्राहमण ने विवाह के समय समाज के सबसे निचले पायदान पर खडे हरिजन को जोड़ते हुये अनिवार्य किया कि हरिजन स्त्री द्वारा बनाये गये चुल्हेपर ही सभी शुभाशुभ कार्य होगे।

इस तरह सबसे पहले हरिजन को जोडा गया …..

★ धोबन के द्वारा दिये गये जल से से ही कन्या सुहागन रहेगी इस तरह धोबी को जोड़ा…

★ कुम्हार द्वारा दिये गये मिट्टी के कलश पर ही देवताओ के पुजन होगें यह कहते हुये कुम्हार को जोड़ा…

★ मुसहर जाति जो वृक्ष के पत्तो से पत्तल दोनिया बनाते है यह कहते हुये जोडा कि इन्ही के बनाए गये पत्तल दोनीयो से देवताओ के पुजन सम्पन्न होगे…

★ कहार जो जल भरते थे यह कहते हुए थोड़ा कि इन्ही के द्वारा दिये गये जल से देवताओ के पुजन होगें…

★ बिश्वकर्मा जो लकडी के कार्य करते थे यह कहते हुये जोडा कि इनके द्वारा बनाये गये आसन चौकी पर ही बैठ कर बर बधू देवताओ का पुजन करेंगे …

★ फिर वह हिन्दु जो किन्ही कारणो से मुसलमान वन गये थे उन्हे जोडते हुये कहा कि इनके द्वारा सिले गये वस्त्रो जोड़े जामे को ही पहन कर विवाह सम्पन्न होगें…

★ फिर मुसलमान की स्त्री को यह कहते हुये जोडा कि इनके द्वारा पहनायी गयी चुणिया ही बधू को सौभाग्यवती बनायेगी…

★ धारीकार जो डाल और मौरी जो दुल्हे के सर पर रख कर द्वारचार कराया जाता है को यह कहते हुये जोड़ा की इनके द्वारा बनाये गये उपहारो के बिना देवताओ का आशीर्बाद नही मिल सकता

इस तरह समाज के सभी वर्ग जब आते थे तो घर की महिलाये मंगल गीत का गायन करते हुये उनका स्वागत करती है
और पुरस्कार सहित दक्षिणा देकर बिदा करती थी…,

ब्राहमणो का कहॉ दोष है….हॉ ब्राहमणो का दोष है कि इन्होने अपने उपर लगाये गये निराधार आरोपो का कभी खन्डन नही किया ।

जो ब्राहमणो के अपमान का कारण बन गया इस तरह जब समाज के हर वर्ग की उपस्थिति हो जाने के बाद ब्राहमण नाई से पुछता था कि क्या सभी वर्गो की उपस्थिति हो गयी है?

★ नाई के हॉ कहने के बाद ही ब्राहमण मंगल पाठ प्रारम्भ करता था।

ब्राहमणो द्वारा जोड़ने की क्रिया छोड़ा हम लोगो ने और दोष ब्राहमणो पर लगा दिया।

ब्राहमणो को यदि अपना खोया हुआ वह सम्मान प्राप्त करना है तो इन बेकार वक्ताओ के वक्तव्यो पर रोक लगानी होगी ।

देश मे फैले हुये इन साधुओ और ब्रहामण विरोधी ताकतों का विरोध करना होगा जो अपनी अग्यानता को छिपाने के लिये वेद और ब्राहमण की निन्दा करतेे हुये पुर्ण भैतिकता का आनन्द ले रहे है।

याद रखो ब्राम्हण मतलब वो पण्डे नही जो मंदिर को दुकान बनाते हैं,,,

       🌹हरि ॐ तत्सत🌹

Posted in सुभाषित - Subhasit

अवहितं देवा उन्नयथा पुनः।


अवहितं देवा उन्नयथा पुनः।।
( ऋग्वेद )

जो गिरे हुओं को फिर से उठाते हैं, वे देव हैं।

Posted in भारतीय उत्सव - Bhartiya Utsav

देव दीपावली का महत्व


जय श्री कृष्णा
कार्तिक माह शुक्ल पक्ष पूर्णिमा  विक्रम सम्वत 2074  शनिवार  पावन देव दीपावली 4 नवम्बर 2017 पर आपको सपरिवार हार्दिक शुभ मंगल कामनाएं* 
शुभेच्छु जबरचन्द सोनी…
 
” देव दीपावली का महत्व”

1.जब कार्तिक अमावस्या की रात को पृथ्वी लोक में बड़ी धूमधाम से दीपावली मनाई जाती है तो उस दिन दीपावली पूजा में विष्णुप्रिया लक्ष्मी जी के साथ भगवान विष्णु की जगह गणेश जी की पूजा की जाती है।

इसका कारण यह है कि दीपावली चातुर्मास के मध्य पड़ती है, और उस समय भगवान श्री विष्णु चार मास के लिए योगनिद्रा में लीन रहते हैं। अत: दीपावली में लक्ष्मी जी श्रीहरि के बिना पधारती हैं। देवताओं में प्रथम पूज्य होने के कारण गणेशजी उनके साथ देव-समुदाय का प्रतिनिधित्व करते हैं। उस दिन कमला जयंती होने के कारण लक्ष्मी जी की पूजा-आराधना प्रमुख होती है

2.शास्त्रों के अनुसार, जब देवोत्थान एकादशी को भगवान विष्णु योगनिद्रा से जागते हैं, तब पूर्णिमा के दिन देवता दीपावली मनाते हैं, जिसमें माँ लक्ष्मी भगवान श्री नारायण के साथ विराजती हैं, और उनकी पूजा की जाती है ।
कहते है कि भगवान विष्णु के योगनिद्रा से जागने पर देवताओं ने प्रसन्न होकर पूर्णिमा को लक्ष्मी-नारायण की महाआरती करके दीपक जलाये थे इसी कारण इस दिन देव दीपावली मनाई जाती है।

3.शास्त्रों के अनुसार पृथ्वीवासियों द्वारा दीपावली मनाने के एक पक्ष अर्थात 15 दिनों के बाद बाद कार्तिक पूर्णिमा पर देवताओं की दीपावली होती है।

3.मान्यता है कि देव दीपावली को मनाने के लिए स्वर्ग से देवता गंगा नदी के पावन घाटों पर अदृश्य रूप में अवतरित होते हैं और सभी देव दीपक जलाते है। देव दीपावली के दिन ही दीपावली समारोह का अंत माना जाता है।

4.देव दीपावली वाराणसी शहर का प्रमुख त्यौहार है। देव दीपावली के दिन वाराणसी के घाटो पर हजारो दीपक प्रज्जवलित किये जाते है। इस दिन गंगा नदी के तट पर महा गंगा आरती और आतिशबाजी का आयोजन किया जाताहै । इस दिन काशी के घाटों का इतना सुन्दर नज़ारा होता है के ये घाट किसी देव लोक के समान प्रतीत होते है लगता है कि धरती पर स्वर्ग उतर आता है। जब गंगा नदी में दीपक प्रज्ज्वलित करके छोड़े जाते है तो वह दृश्य बहुत ही दिव्य, बहुत अलौकिक होता है । इस दिन देव दीपावली का हिस्सा बनने देश विदेश से हज़ारो भक्त वाराणसी की धरती पर आते है।

5.माना जाता है कि इस दिन संध्याकाल में जो मनुष्य अपने घरो को दीपक के प्रकाश से प्रकाशित करते है उनके जीवन के सभी अंधकार दूर हो जाते है उन्हें भगवान शिव, विष्णु जी और माँ लक्ष्मी जी की भी पूर्ण कृपा प्राप्त होती है, उनके घर कारोबार में सुख-समृद्धि और हर्ष का वास होता है। माँ लक्ष्मी ऐसे मनुष्यों के घरों में सदैव स्थाई रूप से निवास करती है ।
– इसीलिए इस दिन हर जातक को अपने घर के आँगन, मंदिर, घर में तुलसी के पौधे, बेल पत्र, आंवले तथा मंदिर में लगे पीपल के वृक्ष के नीचे, पानी वाले नल के पास, छत पर, चारदीवारी पर और घर के मुख्य द्वार के दोनों ओर दीपक अवश्य ही जलाना चाहिए।

–> देव दीपावली के दिन देसी घी या तिल के तेल से दीपक जलाना शुभ माना जाता है। अगर मौसम ठंडा हो तो घी की जगह तिल के तेल के दीपक जलाएं क्योंकि ठंडक होने पर घी जम जाता है और दीपक पूरी तरह से जल नहीं पाता है।

–> इस दिन संध्या के समय प्रदोष काल में एक थाली में दीपक जलाकर पहले उनका पूजन करें फिर ईश्वर से अपने घर परिवार पर कृपा बनाये रखने की प्रार्थना करते हुए उन दीपको से अपने पूरे घर को सजाएं। दीपक को रखते समय प्रत्येक दीपक के नीचे थोड़े से अक्षत के दाने रखकर दीपक को आसन अवश्य ही दें।
इस दिन किसी भी शिव मंदिर में शिवलिंग के निकट दीप जरूर जलाना चाहिए, यह कोशिश रहे की दीपक रात भर जलता रहे, इससे भगवान भोले नाथ की कृपा प्राप्त होती है, जिसके फलस्वरूप जातक के परिवार से रोग, दुर्घटना, और अकाल मृत्यु का भय दूर होता है ।
–> मान्यता है कि देव दीपावली के दिन दीपक दान करते हुए दीपक का मुख पूर्व या पश्चिम दिशा की ओर रखा जाना चाहिए। एक बात का और ध्यान रखे कि दीपक जलाते समय सर पर को किसी कपड़े, चुनरी या रूमाल से अवश्य ही ढकें ।

–>इस दिन कुछ विशेष प्रयोजनों के लिए भी दीपक जलाये जाते है । जैसे इस दिन दो मुखी दीपक जलाने सेआयु लंबी होती है।

–> देव दीपावली के दिन तीन मुखी दीपक जलाने से घर पर किसी की भी बुरी नजर नहीं पड़ती है।

–> देव दीपावली के दिन छह मुखी दीपक जलाने से घर में सुख शांति आती है, श्रेष्ठ संतान जह लेती है, संतान गुणवान, संस्कारी और आज्ञाकारी होती है ।

–>इस प्रकार जो भी जातक देव दीपावली के दिन अपने घर को प्रसन्नता पूर्वक दीपमाला से सजाते है उनपर देवताओं का पूर्ण आशीर्वाद होता है उनके लिए दुर्लभ से दुर्लभ वस्तु भी असाध्य नहीं होती है।
🙏जबरचन्दसोनी(प्र.अ.)
रा.बा.उ.प्रा.वि.डेण्डा.पाली🙏🏻

Posted in संस्कृत साहित्य

વૈદિક સંસ્કૃતિનું વર્તમાન સ્વરૂપ વેદવ્યાસને આભારી છે


વૈદિક સંસ્કૃતિનું વર્તમાન સ્વરૂપ વેદવ્યાસને આભારી છે

મનુષ્યોની આયુ અને શક્તિને ક્ષીણ થતી જોઇને વેદવ્યાસે વેદોનો વ્યાસ (વિસ્તાર) કર્યો. તેથી તે વેદવ્યાસ તરીકે જાણીતા થયા છે. તેમના જન્મદિવસની પુણ્યસ્મૃતિ ગુરુપૂર્ણિમા-વ્યાસપૂર્ણિમા તરીકે પ્રચલિત છે.

પુરાણોની વિસ્તૃત વિચારણા કરવાની હોય તો તેના રચિયતા મહર્ષિ વેદવ્યાસનું ચરિત્ર અને તેની મહાનતા ધ્યાનમાં ન હોય તો પુરાણોનું હાર્દ સમજવું થોડું કાઠું પડે, તેથી મહર્ષિ વેદવ્યાસને કૃતજ્ઞતાપૂર્વક નમસ્કાર કરી લઇએ.

વ્યાસની પરંપરા પૌરાણિક પરંપરા મુજબ પ્રત્યેક દ્વાપર યુગમાં એક વ્યાસ થાય છે. અને તે યુગધર્મ પ્રમાણે કાળક્રમે અવ્યવસ્થિત તથા અસ્તવ્યસ્ત થયેલાં વેદપુરાણ વગેરે શાસ્ત્રોનું યોગ્ય સંકલન તથા સંપાદન કરે છે. શાસ્ત્રીય ગણના અનુસાર વર્તમાન કલ્પ ‘શ્વેતવારાહ કલ્પ’ છે તથા તેના છ મન્વંતર વીત્યા પછીનો આ સમય એ સાતમા વૈવસ્વત મન્વંતરનો અઠ્ઠાવીસમો કલિયુગ છે. આ કલ્પમાં અત્યાર સુધી અઠ્ઠાવીસ દ્વાપર વીતી ગયા છે અને મહર્ષિ વેદવ્યાસ-પરાશરના સંતાન એ અઠ્ઠાવીસમાં વ્યાસ છે.

વ્યાસ એ વ્યક્તિવિશેષ નથી પણ તે પદાધિકારી કે જે તત્ તત્ યુગમાં વેદ, પુરાણો ઇત્યાદિનું સંકલન, સંપાદન, વિભાજન તથા પ્રચાર-પ્રસાર કરે છે. દ્વાપરયુગનો પ્રારંભ થતાં જ મનુષ્યોનું તેજ, વીર્ય તથા બળ તીક્ષ્ણ થાય છે. આ વાત ધ્યાનમાં રાખીને બધાં પ્રાણીઓના હિતાર્થ ધ્યાનમાં રાખીને ભગવાન વિષ્ણુ, વ્યાસ રૂપમાં પ્રગટ થાય છે. આ અઠ્ઠાવીસમા વ્યાસ પરાશરના પુત્ર છે અને તેમનું પૂરું નામ ‘કૃષ્ણદ્વૈવાયત’ છે. પરંતુ તે પારાશર્ય, બાદરાયણ, વેદવ્યાસ, સત્યવતીસુત ઇત્યાદિ નામોથી પ્રચલિત છે.

વેદવ્યાસનાં વિવિધ નામો પરાશરના સંતાન વેદવ્યાસનો જન્મ કૈવર્તરાજની પોષ્યપુત્રી સત્યવતીના ગર્ભથી યમુનાજીના એક દ્વીપ પર થયો હતો તેથી તેમને દ્વૈવાયત કહેવામાં આવે છે. તેમનો વર્ણ મેઘ શ્યામ જેવો હોવાથી તે કૃષ્ણદ્વૈવાયત નામથી પણ પ્રચલિત છે, તથા બદ્રીવનમાં રહેવાના કારણે તે બાદરાયણ તરીકે પણ જાણીતા છે. મનુષ્યોની આયુ અને શક્તિને ક્ષીણ થતી જોઇને તેમણે વેદોનો વ્યાસ (વિસ્તાર) કર્યો. તેથી તે વેદવ્યાસ તરીકે જાણીતા થયા છે. તેમણે ઋગ્વેદ, યજુર્વેદ, સામવેદ તથા અથર્વવેદમાં સમગ્ર વેદને વિભાજિત કરી અનુક્રમે તેમના શિષ્ય, પૈલ, જૈમિનિ તથા સુમન્તુને તેમનું અધ્યયન કરાવી વેદવિચાર સમાજમાં સ્થિર કરાવ્યો.

વેદવ્યાસની મહાનતા વેદાર્થ કે જે સામાન્યજન માટે સમજવો કિઠન હતો તેથી બહુજન સમાજ માટે વેદોના અર્થ અને વેદોનું હાર્દ સુલભ થાય તેથી તેમણે અઢાર પુરાણો તથા ઉપપુરાણોનું નિર્માણ કર્યું અને પુરાણોનો એ સંગ્રહ ચાર લાખ શ્લોકોમાં છે.તદુપરાંત તેમણે ધર્મ, અર્થ, કામ અને મોક્ષ સંબંધી સિદ્ધાંતોને એકત્ર કરી મહાભારતની રચના કરી. શ્રુતિમાં જે કાંઇ છે તે બધું જ ઐતિહાસિક પાત્રોના માધ્યમથી મહાભારતમાં ગ્રથિત કર્યું.

તેથી મહાભારતને પાંચમો વેદ કહે છે. અને ત્રણ વર્ષ જેટલા દીર્ઘ સમય સુધી તે બોલતા ગયા અને શ્રી ગણેશજી તે લખતા ગયા. તેથી જ મહાભારત જેવો પ્રચંડ ઐતિહાસિક ગ્રંથ ઉપલબ્ધ થઇ શક્યો.વેદોમાં ભગવાનનું જે નિર્વિશેષ રૂપ હતું તેનું પ્રતિપાદન વ્યક્ત કરવા કોઇ દર્શન ન હતું. વેદવ્યાસે તે સિદ્ધાંતોને સૂત્રરૂપે ગ્રથિત કર્યા.

ઉપાસના અને સાધનાની પ્રતિષ્ઠા કરી અને શ્રુતિના સિદ્ધાંતોને પ્રતપિ્રાદિત કરતો દર્શનશાસ્ત્રનો ‘વેદાંત દર્શન’, અથવા તો ઉત્તરમિમાંસા નામનો ગ્રંથ આપ્યો- બ્રહ્નસૂત્ર તરીકે તે જાણીતો છે અને આધ્ય શંકરાચાર્યે, રામાનુજાચાર્ય, માધવાચાર્ય, નિમ્બકાચાર્ય, વલ્લભાચાર્યે- એ બધાએ તેનો આધાર લઇને પોતપોતાના મત મુજબ જુદા જુદા સંપ્રદાયો પ્રતિષ્ઠિત કર્યા. શ્રીમદ્ ભાગવત પુરાણ તો તેમનો અતિ મધુર ભક્તિપૂર્ણ ગ્રંથ છે. વૈદિક સંસ્કૃતિનું વર્તમાન સ્વરૂપ જે કાંઇ આજે પ્રચલિત છે તે મહર્ષિ વેદવ્યાસના લીધે જ નિર્માણ થયું છે.

પુરાણોનું પ્રચારકાર્ય વેદવ્યાસનાં પુરાણોના આદિ પ્રવર્તક રોમહર્ષણ- (કેટલાક લોમહર્ષણ પણ કહે છે.) હતા. તેમને વેદવ્યાસે પોતે, તેમણે નિર્માણ કરેલી પુરાણ સંહિતાનું અધ્યયન કરાવ્યું તથા રોમહર્ષણે તેના છ શિષ્યો સુમતિ આત્રેય, અકૃતવ્રણ કાશ્યપ, અગ્નિવર્મા ભારદ્વાજ, મિત્રાયુ વસિષ્ઠ, સોમદત્તિ સાર્વણ, સુશર્મા શોશપાયનને તેનું અધ્યયન કરાવ્યું. તેમાંથી છેલ્લા ત્રણ જણાએ પોતપોતાની સંહિતા બનાવી. તે રીતે એ ત્રણ અને ચોથી રોમહર્ષણની પુરાણોની સંહિતા નિર્માણ થઇ અને તેનો પ્રચાર-પ્રસાર થયો. રોમહર્ષણ સૂત હોવાના કારણે પુરાણોની કથા કહેનારા સૂતપુરાણી કહેવાયા.

ભગવાન બાદરાયણ મહર્ષિ વેદવ્યાસનું વાંડ્મય એટલું પ્રચંડ છે કે તેમાં વ્યક્તિ જીવન તથા સમાજને અનુલક્ષિત કોઇ વિચાર અછુપો રહ્યો નથી તેથી તો પેલી ઉક્તિ પ્રચલિત થઇ. વ્યાસોચ્છિષ્ટં જગત્ સર્વ- જગતમાં પ્રચલિત જે કોઇ વિચાર છે તે વ્યાસે ક્યાંય ને ક્યાંય આપેલો છે.

કોઇનો વિચાર મૌલિક નથી. વ્યાસનો લીધેલો છે- ઉચ્છિષ્ટ જ છે. વેદવ્યાસને ભગવાન બાદરાયણ કહે છે કે જે ચાર મુખવાળા બ્રહ્ના છે, બે હાથવાળા બીજા વિષ્ણુ છે અને ત્રીજા નેત્રવાળા મહાદેવ છે. તેમના જન્મદિવસની પુણ્યસ્મૃતિમાં ગુરુપૂર્ણિમા-વ્યાસપૂર્ણિમા તરીકે આજે પણ પ્રચલિત છે.

આપણાં પુરાણો, પરમાનંદ ગાંધી

Posted in छोटी कहानिया - १०,००० से ज्यादा रोचक और प्रेरणात्मक

गुरु नानक एक बार एक गांव में गए।


गुरु नानक एक बार एक गांव में गए। उस गांव के लोग नास्तिक विचारधारा के थे। वे भगवान, उपदेश और पूजा-पाठ में बिल्कुल भी विश्वास नहीं रखते थे। वे साधुओं को ढोंगी की संज्ञा देते।

उन्होंने नानक के प्रति कटु वचन कहे और उनका तिरस्कार भी किया, तथापि नानक देव शांत ही रहे। दूसरे दिन जब वे वहां से रवाना होने लगे तो लोग उनके पास आए और उन्होंने कहा, ‘जाने से पहले आशीर्वाद तो देते जाएं।’

नानकदेव मुस्करा दिए और बोले, ‘आबाद रहो।’

वे जब समीपस्थ ग्राम में पहुंचे, तो वहां के लोगों ने उनका उचित सत्कार किया तथा रहने-खाने का भी उचित प्रबंध किया।

नानकजी ने उनके समक्ष प्रवचन किया। प्रवचन समाप्ति के उपरांत श्रद्धालु लोगों ने उनसे आशीर्वाद देने का आग्रह किया, तो नानकदेव बोले, ‘उजड़ जाओ।’ शिष्यों ने ये विचित्र आशीर्वाद सुने तो उनकी कुछ समझ में न आया।

उनमें से एक से न रहा गया और वह पूछ ही बैठा, ‘देव, आपने तो बड़े ही विचित्र आशीर्वाद दिए हैं। आदर करने वालों को तो उजड़ जाने का आशीर्वाद दिया है, जबकि तिरस्कार करने वालों को आबाद रहने का। मेरी समझ में तो कुछ भी नहीं आया। कृपया स्पष्ट करें।’

तब नानकदेव हंसते हुए बोले, ‘सज्जन लोग उजड़ेंगे तो वे जहां भी जाएंगे, अपनी सज्जनता के कारण उत्तम वातावरण बना लेंगे, किंतु दुर्जन यदि अपना स्थान छोड़ें तो वे जहां जाएंगे, वहीं का वातावरण दूषित बनाएंगे, इसलिए उन्हें आबाद रहने का आशीर्वाद दिया।’

नानक देव के वचन सुनकर शिष्य ने उनका चरण स्पर्श किया और कहा, ‘गुरु देव आप जो भी करते और सोचते हैं उनसे पीछे ज्ञान छिपा होता है जिसे हम तुच्छ प्राणी समझ नहीं सकते हैं।’

रामचंद्र आर्य

 

Posted in छोटी कहानिया - १०,००० से ज्यादा रोचक और प्रेरणात्मक

विवेकानंद ने लिखा कि जब मैंने रामकृष्ण के पास जाना शुरू किया


विवेकानंद ने लिखा कि जब मैंने रामकृष्ण के पास जाना शुरू किया, तो मैं पाप—पुण्य की भावनाओं से भरा हुआ था। घर से जाते और रामकृष्ण के दक्षिणेश्वर तक पहुंचने के बीच वेश्याओं का मुहल्ला पडता था। तो मैं वहां से नहीं निकलता था, करीब के रास्ते से। मैं कोई डेढ मील का चक्कर लगाकर जाता था कि वेश्याओं के मुहल्ले से मैं कैसे निकलूं! मैं हूं संन्यासी, वेश्याओं के मुहल्ले से मैं कैसे निकलूं?

फिर हिंदुस्तान से बाहर जाते थे विवेकानंद, तो राजस्थान में वे खेतडी महाराज के यहां रुके। तो वह राजा तो राजा था; विदा कर रहा था;विवेकानंद अमरीका जाते थे; तो उसने एक वेश्या को बुला लिया था विदा—समारोह में नाचने के लिए! राजा तो राजा। बुद्धि ऐसी थी कि जब विदा—समारोह हो रहा है, तो कुछ नाच—गाना होना चाहिए। यह फिक्र ही नहीं कि संन्यासी है। और उसने एक बहुत बडी वेश्या को काशी से बुलवा लिया। विवेकानंद को पता चला, तो घबडा गए। उन्होंने कहा कि ‘मैं संन्यासी और मेरी विदा में वेश्या नाचेगी! कैसा मामला है?’ ठीक ऐन वक्त पर राजा बुलाने आया। विवेकानंद ने कहा, ‘मैं नहीं जाता। मैं हूं संन्यासी। ‘

वेश्या को पता चल गया। विवेकानंद, एक संन्यासी, भारत के बाहर जाता है, उसके स्वागत में जा रही हूं। वह बेचारी बड़े अदभुत भजन इकट्ठे करके लायी थी। ऐसा भजन इकट्ठा करके लायी थी कि संन्यासी का स्वागत हो, उसके योग्य कुछ हो। वह बड़े पवित्र भाव से भर कर आयी थी। फिर उसको पता चला, विवेकानंद नहीं आये। राजा ने कहा, ‘नहीं आता संन्यासी, तो समारोह तो होने ही दो। वेश्या आयी है, तो वह नाचे। ‘ तो उसने नरसी मेहता का एक गीत गाया। उसने गाया : ‘एक लोहा पूजा में राखत…। ‘यह भजन गाया। उसने गीत गाया कि ‘एक तो लोहा हम रखते हैं भगवान के घर में और एक रहता है कसाई के घर। लेकिन अगर पारस पत्थर के पास ले जाओ, तो वह यह न कहेगा कि यह कसाई का लोहा है,इसको हम सोना नहीं कर सकते! उसको तो कोई भी लोहा छुये, तो सोना हो जायेगा। ‘ तो संन्यासी को क्या भेद है कि कौन वेश्या है और कौन वेश्या नहीं है? उसके पास तो कोई भी आये, सोना हो जाना चाहिए।

विवेकानंद पास के ही छोटे से झोपड़े में बैठे थे। बडा प्राण घबडाया और गीत सुना तो बडा बोध हुआ। रोने लगे। लेकिन फिर भी हिम्मत नहीं पड़ी जाने की उसके पास। अमरीका से लौटकर उन्होंने कहा, ‘ अब मैं सोचता हूं कि कैसी बच्चों जैसी बात है! अगर मुझे वेश्या के घर भी सोने को मिल जाये, तो वैसे ही आनंद से सोऊंगा, जैसे मंदिर में सोता हूं। आज मैं जानता हूं वह मेरी मूर्खता थी और मेरी ही कमजोरी थी। वेश्या से कोई वास्ता नहीं था उस बात का। वह मेरी ही कमजोरी थी, मेरा ही भय था, डर था वही मुझे परेशान किये था। ‘

ओशो
चल हंंसा उस देश-(ध्यान-साधना)-प्रवचन-07

Posted in मातृदेवो भव:

માતા-પિતાની સેવાથી મળતું પુણ્ય – માં બાપ ને ભૂલશો નહિ


માતા-પિતાની સેવાથી મળતું પુણ્ય – માં બાપ ને ભૂલશો નહિ

પાંચ યજ્ઞકર્મોમાંનું અતિ મહત્વનું યજ્ઞકર્મ માતા-પિતાનું પૂજન અને રોજ પ્રણામ કરવાં, તેમજ જે માતા-પિતાની સેવા કરે છે, તેમને અનેકગણું પુણ્ય મળે છે.

મહર્ષિ વેદવ્યાસને તેમના શિષ્યોએ પ્રશ્ન કર્યો કે એવું કર્યું કર્મ છે જેનાથી વધુ પુણ્ય મળતું હોય તથા મનુષ્યલોકમાં વસતા બધાય વર્ણના લોકો સહેલાઇથી જે મેળવી શકે, નાના મોટા બધાય લોકો જે સાધ્ય કરી શકે?તેનો ઉત્તર આપતાં વ્યાસે કહ્યું, એવાં પાંચ યજ્ઞકર્મો છે. પરંતુ તેમાંનું અતિ મહત્વનું યજ્ઞકર્મ માતા-પિતાનું પૂજન છે અને જે પુરુષ માતા-પિતા પ્રત્યે પૂજ્યભાવ રાખી તેમની સેવા કરે છે, તેમને રોજ પ્રણામ કરે છે તેમને અનેકગણું પુણ્ય મળે છે. પરંતુ માતા-પિતાની જે અવમાનના કરે છે, વૃદ્ધાવસ્થામાં તેમની ઉપેક્ષા કરે છે, તેમની ચાકરી નથી કરતા તે અધ:પતિત થઇ અવગતિ પામે છે અને તેનું ર્દષ્ટાંત આપતાં વ્યાસે કહ્યું.

નરોત્તમ બ્રાહ્નણને થયેલો અહંકાર: પ્રાચીનકાળમાં નરોત્તમ નામનો એક બ્રાહ્નણ હતો. તે પોતાનાં માતા-પિતાનો અનાદર કરી તીર્થયાત્રાએ ગયો. બધાં તીર્થોમાં સ્નાન કરી પુણ્ય કમાયો તેથી તેના મનમાં અહંકાર આવ્યો કે તેનાં જેવાં પુણ્યકર્મ કરનાર કોઇ નથી. એક વખત હંમેશની જેમ તે તેનું ઉપવસ્ત્ર સૂકવતો હતો ત્યારે તેના ઉપર એક બગલો ચરકયો અને ક્રોધે ભરાઇ તેણે બગલાની સામે જોયું તો બગલો બળીને ભસ્મ થઇ ગયો. તે બગલાનો નાશ થયેલો જોઇ બ્રાહ્નણ ગભરાઇ ગયો. તેનું મન તેને ખાવા લાગ્યું. તેનાથી પાપ થઇ ગયું છે તેથી ખૂબ વ્યથિત થયો. એવામાં આકાશવાણી થઇ અને તેમાં કહ્યું કે ‘તું એક પરમ ધાર્મિક ‘મૂક’ નામના ચાંડાલને ત્યાં જા, તે તેનાં માતા-પિતાની ખૂબ ભાવથી સેવાચાકરી કરે છે અને તેની આ સેવાથી પ્રસન્ન થઇ વિષ્ણુ ભગવાન એક બ્રાહ્નણના રૂપમાં ત્યાં રહે છે. તે તારંુ દુ:ખ દૂર કરશે.’

ચાંડાલના ઘરે બ્રાહ્નણનું આવવું:
આ બ્રાહ્નણ ‘મૂક’ ચાંડાલનું ઘર પૂછતો પૂછતો તેના ઘરે પહોંચ્યો. બ્રાહ્નણે તેને કહ્યું કે, હું તમારી પાસે પાપમુક્તિનો રાહ જાણવા આવ્યો છું. તેથી મને હિતકારી ઉપદેશ આપો. ચાંડાલે કહ્યું, ‘હમણાં તો હું મારાં માતા-પિતાની સેવામાં વ્યસ્ત છું. તમે થોડો વખત રાહ જુઓ પછી હું નવરો પડીશ ત્યારે તમારો અતિથિસત્કાર કરીશ.’ પેલો બ્રાહ્નણ ગુસ્સે થઇ કહેવા લાગ્યો. ‘આંગણે આવેલા અતિથિ બ્રાહ્નણનું આ અપમાન છે. મારા સ્વાગત કરવાના કામથી એવું તે કર્યું મોટું કામ છે કે તું મારી ઉપેક્ષા કરે છે?’ ચાંડાલે કહ્યું, ‘તમે નકામા ગુસ્સે થાવ છો. આકાશવાણી સાંભળી તમે મારા ઘરે આવ્યા છો તે હું જાણું છું. હું કોઇ બગલો નથી કે બળીને ભસ્મ થઇ જઇશ. હું મારાં માતા-પિતાની સેવા પૂરી ન કરી લઉં ત્યાં સુધી તમારે રાહ જોવી પડશે. છતાં તમારે રાહ જોવી નહોય તો તમે પેલી પતિવ્રતા સ્ત્રી પાસે જાઓ એ તમને તમારું હિતકર્મ સમજાવશે.’

બ્રાહ્નણને થયેલા જુદા જુદા અનુભવ: પેલા ચાંડાલને ત્યાં બ્રાહ્નણ રૂપે રહેતા વિષ્ણુ ભગવાને તે બ્રાહ્નણને કહ્યું, ચાલો, હું તમને તે પતિવ્રતા સ્ત્રીનું ઘર દેખાડું, પદ્મપુરાણમાં પતિવ્રતા સ્ત્રીનું વર્ણન છે. તે સ્ત્રીએ બ્રાહ્નણને કહ્યું કે, હમણાં હું મારા પતિની સેવામાં વ્યસ્ત છું. તમારે રાહ જોવી ન હોય તો તુલાધાર વૈશ્ય પાસે જાવ. તે સત્યનું આચરણ કરી પ્રામાણિકપણે તેનો ધંધો કરે છે.તુલાધાર વૈશ્યે તે બ્રાહ્નણને પોતે ધંધાનું કાર્ય પૂરું કરી લે ત્યાં સુધી રાહ જોવા કહ્યું. નહીં તો તેણે અદ્રોહક નામના જિતેિન્દ્રય પાસે જવા કહ્યું.

અદ્રોહકે આપેલી શિખામણ: બ્રાહ્નણ વિચાર કરતો હતો કે આ બધાને મારી બધી વાતની જાણ કેવી રીતે થઇ? ત્યારે અદ્રોહકે તેને સમજ આપતાં કહ્યું. ‘તમારાં માતા-પિતા તમારા દ્વારા આદર અને સન્માન પામ્યાં નથી. તેથી તમે તેમની પાસે જઇ સેવા કરો. ત્યાર પછી જ તમને સાયુજય મુક્તિ મળશે. બ્રાહ્નણના મનમાં ચાંડાલ માટે થયેલી શંકા નિર્મૂળ કરતાં અદ્રોહકે કહ્યું, મહત્વ જાતિનું નથી, મહત્વ છે તેણે અનન્ય ભક્તિથી કરેલી માતા-પિતાની સેવાનું. અને તે સેવાથી જ તો પ્રસન્ન થઇ સ્વયં ભગવાન વિષ્ણુ તે ચાંડાલને ત્યાં બ્રાહ્નણ રૂપે રહ્યા.

‘પિતાની આગલી અવસ્થામાં તે સમર્થ હોવાથી અને પુત્ર અસમર્થ હોવાથી પુત્રનું પ્યારથી લાલન-પાલન કરે છે. ઉત્તરાવસ્થામાં માતા-પિતા અશકત તથા અસમર્થ છે, પુત્ર સશકત અને સમર્થ છે તેથી તેણે માતા-પિતાની સેવાચાકરી કરવી જોઇએ. અને તેનું પુણ્ય કોઇપણ પ્રકારની સેવાપૂજા યા તીર્થયાત્રા કરતાં વિશેષ છે.’ નરોત્તમ બ્રાહ્નણ ઘરે પાછો ફર્યો. માતા-પિતાની માફી માગી તેમની સેવામાં શેષ આયુષ્ય વ્યતિત કર્યું.

આપણી શ્રેષ્ઠ પરંપરાની અવમાનના: તૈત્તિરીય ઉપનિષદોમાં પોતાનો અભ્યાસ પૂરો કરી ગૃહસ્થાશ્રમમાં પ્રવેશ કરતાં સ્નાતકો માટેના દીક્ષાન્ત સમારોહમાં આદેશ છે કે માતૃદેવો ભવ, પિતૃદેવો ભવ… પરંતુ કેટલાકનું મંતવ્ય છે કે માતા-પિતાને નમસ્કાર કરવા જેવું કાંઇ હોય તો નમસ્કાર કરીએને? હકીકતમાં માતા-પિતાને નમસ્કાર જોઇતા નથી, પરંતુ સંતાને કૃતઘ્નતા (નગુણા)ના પાપમાંથી બચવા માટે તેમનું પૂજન, સેવાચાકરી કરવી આવશ્યક છે.

પાશ્વાત્યોનો આભાર: આપણે આપણા હજારો વર્ષોના પરંપરાગત સંસ્કારો ભૂલી ગયા છીએ, એ શરમજનક છે. પરંતુ પાશ્વાત્ય લોકોનો આભાર માનીએ કે ફાધર્સ ડે, મધર્સ ડે વગેરે ઊજવી પાશ્વાત્ય રંગોમાં ડૂબેલી આપણી યુવાપેઢીને તેમનાં ફરજનો સભાનતા તરફનો આ અંગુલીનિર્દેશ છે! કાશ યુવાપેઢી આ સમજે અને માતા-પિતા પ્રત્યેના આપણા સંસ્કારો પુનર્જીવિત કરે અને પુરાણે સમજાવેલ માતા-પિતાની સેવાનું હાર્દ સમજે.

આપણાં પુરાણો, પરમાનંદ ગાંધી અને દિવ્યભાસ્કર